🔺جامعه ایرانی روی نمودارها؛ تصویر واقعی معیشت، انقباض مصرفی و بحران بازار کار بر اساس آخرین گزارش‌های مرکز آمار (بخش اول)
🖊سمیه توحیدلو، ۸ مهرماه
🔹 این روزها مجدداً بحث حذف ۱۰ یا ۱۵ میلیون نفر از یارانه‌بگیران و تحدید چتر حمایت‌های رفاهی سر زبان‌ها افتاده است؛ با این پیش‌فرض خطای سیاست‌گذار و بخشی از افکار عمومی که «دهک‌های بالا پر از مرفهین و ثروتمندانی‌اند که نیازی به یارانه ندارند». اما اگر به آخرین گزارش‌های رسمی مرکز آمار ایران—شامل نتایج قطعی طرح آمارگیری هزینه و درآمد خانوار سال ۱۴۰۴ (منتشرشده در شهریور ۱۴۰۵)، گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده شهریور ۱۴۰۵ و آمار نیروی کار بهار ۱۴۰۵—نگاه کنیم، واقعیتِ عریان ساختار طبقاتی، بازار کار و خط فقر در ایران تصویر دیگری به ما می‌دهد.
🔹 چرا استناد به داده‌های قطعی سال ۱۴۰۴ حیاتی است و در سال ۱۴۰۵ چه گذشت؟
آمارهای تفصیلی هزینه و درآمد خانوار سالانه تدوین می‌شوند و آخرین داده‌های ثبتی و تفصیلی موجود در کشور متعلق به سال ۱۴۰۴ است. (جدول فرسته بالا را ببینید)
در سال ۱۴۰۵ با رسیدن تورم سالانه به ۷۳.۶ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه خوراکی‌ها به ۱۰۸.۸ درصد، خطای فاحشی است اگر تصور کنیم خانواده‌ها متناسب با این تورم، هزینه‌کرد و ریخت‌وپاش خود را بالا برده‌اند. واقعیت میدانی و ساختاری اقتصاد این است که دستمزدها هم‌پای تورم رشد نکرده و به دلیل فقدان نقدینگی، اقلام یکی پس از دیگری از سبد مصرف خانوار حذف شده‌اند. با تورم سالانه ۱۹۶.۶ درصدی روغن‌ها،
۱۲۱.۸ درصدی نان و غلات،
۱۱۸.۷ درصدی لبنیات،
۱۱۵.۲ درصدی گوشت و ثبت قیمت گوشت گوسفند و گوساله در ارقام فراتر از ۱ میلیون و ۷۶۰ هزار تومان در شهریور ۱۴۰۵، جامعه با «انقباض خشن مصرفی» روبه‌رو شده است. هزینه‌های درمان، آموزش، تفریح و کالاهای بادوام متوقف شده و حتی کالری مصرفی به سود نان و اقلام نشاسته‌ای افت کرده است. بنابراین ارقام ثبت‌شده سال ۱۴۰۴، کف واقعی تاب‌آوری پیش از موج انقباضی اخیر هستند.
🔹 تله درآمدی و اجاره اسمی مسکن در سال ۱۴۰۴:
متوسط هزینه کل ناخالص سالانه خانوار شهری در سال ۱۴۰۴ برابر با ۳۹۱ میلیون و ۹۴۲ هزار تومان (ماهانه حدود ۳۲.۶ میلیون تومان) بوده که نسبت به سال قبل ۴۵.۵ درصد افزایش یافته است.
هزینه خوراکی و دخانی خانوار شهری با جهش شدید ۷۴.۰ درصدی، به ۱۱۰ میلیون و ۸۱۶ هزار تومان در سال رسیده است.
متوسط درآمد سالانه خانوار شهری ۴۸۴ میلیون و ۶۱۰ هزار تومان (ماهانه حدود ۴۰.۳ میلیون تومان) قید شده است. اما این رقم یک خطای شناختی بزرگ دارد: ۵۳.۹ درصد درآمد خانوار شهری «درآمد غیرشغلی» است و از این درآمد غیرشغلی، ۴۳.۱ درصد آن صرفاً برآورد حسابداری اجاره‌بهای مسکن شخصی خانوار است (یعنی ارزش فرضی سقف بالای سر که ریالی پول نقد یا قدرت خرید جاری به بار نمیآورد)! سهم دستمزد و حقوق‌بگیری از کل درآمد خانوار شهری تنها ۳۰.۲ درصد و سهم مشاغل آزاد فقط ۱۵.۹ درصد است.
🔹 تحلیل وضعیت فقر و دارایی در آینه آمار:
شش دهک نخست در تله خط فقر:
هزینه ماهانه دهک‌های اول تا ششم بین ۸.۵ تا ۲۸.۶ میلیون تومان است؛ دامنه‌ای که کاملاً منطبق بر حقوق پایه کارگری و بازنشستگی‌های حداقلی است و نشان می‌دهد ۶۰ درصد جامعه در تأمین نیازهای پایه دچار بحران‌اند.
پرش دهک دهم: هزینه کل سالانه بین دهک نهم (۶۱۶ میلیون تومان) و دهک دهم (۱ میلیارد و ۲۷ میلیون تومان) با ۶۶.۷ درصد پرش ناگهانی روبه‌رو می‌شود. این چولگی شدید اثبات می‌کند که کف دهک دهم (صدک‌های ۹۱ تا ۹۳) با هزینه‌کرد ماهانه ۵۰ تا ۶۰ میلیون تومان مرفه نیستند، بلکه زیر سایه سنگین ثروت نجومی صدک‌های ۹۹ و ۱۰۰ قرار گرفته‌اند.
محرومیت از دارایی‌ها: ۴۳ درصد خانوارهای شهری اتومبیل شخصی ندارند (در روستاها ۵۹ درصد فاقد خودرو هستند). همچنین نزدیک به ۳۰ درصد از خانوارهای شهری فاقد مسکن ملکی هستند (۲۲.۸ درصد مستأجر رسمی و ۶.۵ درصد سایر سکونت‌های غیرملکی). وسایل رفاهی مدرن نظیر ماشین ظرفشویی تنها در ۹.۶ درصد و مایکروویو در ۱۵.۲ درصد خانه‌های شهری وجود دارد.
...ادامه دارد
#از_آمار
#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو
🔹🔹🔹
🖋 کانال کانون صنفی معلمان ایران
🆔 @KSMtehran