📌مصیبت ۸ اکتبر

(محمد اصغری)


هفت اکتبر ۲۰۲۳ زلزله‌ای در قلب نظم آمریکایی منطقه بود. سنوار فهمید که دکترین اسرائیل بزرگ می‌رود تا طناب دار را به گردن نه فلسطین، که اساس مقاومت بیندازد. او پیش از ۷ اکتبر، با درک خطر، بارها نسبت به تغییر قطعی موازنه قوا هشدار داد و با ارسال نامه‌هایی به رهبران محور، نسبت به انفعال در برابر نقشه‌های دشمن برای تجزیه نزاع و حذف مقاومت هشدار داده و بر ضرورت اقدام پیش‌دستانه تأکید کرده بود. اما سیستم محاسباتی متحدانش در تهران و بیروت، هشدارهای او را برای تغییر بنیادین قواعد بازی نادیده گرفت و او این تعلل را فرصتی برای تثبیت نقشه‌های تهاجمی دشمن ارزیابی می‌کرد.

سرانجام، سنوار ماشه را کشید. در صبح ۷ اکتبر، هیبت اسرائیل فرو ریخت. ارتش فلج شد، کابینه تا چند روز حتی نمی‌توانست تشکیل جلسه بدهد و ژنرال‌ها در گیجی مطلق به سر می‌بردند.

اما مصیبت ما دقیقاً از فردای آن روز، هشت اکتبر شروع شد.

در همان روزهایی که اسرائیل مثل یک مبارز درون قفس، ضربه‌ای غافلگیرکننده خورده بود و با چشمانی تار و حالی منگ، به کنار رینگ تکیه می‌داد، ما چه کردیم؟ به جای استفاده از این چند ثانیه گیجی و ناک‌اوت کردن، عقب نشستیم تا نفس تازه کند و دوباره روی پا بایستد!

جریان سازش مدعی‌ست: "یعنی شما می‌گویید ایران هم باید فوراً وارد جنگ مستقیم و همه‌جانبه نظامی با اسرائیل می‌شد؟" پاسخ به این سؤال، در اسناد خود سنوار نهفته. در سه مدل عملیاتی که سنوار برای شوک راهبردی طراحی کرده بود، در هیچ‌کدام قرار نبود ایران به عنوان یک دولت، ورود کامل نظامی داشته باشد؛ مگر در سناریوی بدبینانه‌ی فروپاشی کامل غزه، آن‌هم به صورت محدود.

آنچه ایران باید انجام می‌داد، نه ورود کور به یک جنگ کلاسیک، که بهره‌برداری ژئوپلیتیک از لغزش لحظه‌ای نظم منطقه‌ای بود. وقتی یک ضربه، نظم مسلط را به هم می‌ریزد و مولکول‌های قدرت از جای خود می‌لغزند، تا زمان چفت‌وبست دوباره توسط آمریکا، یک پنجره‌ی طلایی برای بازی‌سازی باز می‌شود. فاجعه اینجاست که در لحظه‌ی فلج‌شدگی و انفعال مطلق دشمن با طوفان، ایران بیش از خودِ اسرائیل انفعال نشان داد!

ما در تله‌ی گفتاردرمانی‌های جریان سازش افتادیم. مدام در گوش تصمیم‌ساز خواندند که مبادا وارد تله تنش شوید و پازل نتانیاهو را تکمیل کنید، نتیجه چه شد؟ بلندگوهای رسمی شروع کردند به سیگنال فرستادن به واشنگتن و منطقه که خیالتان راحت، ما اوضاع را کنترل می‌کنیم! ما خواهان گسترش جنگ نیستیم!

این بزرگترین فرصت‌سوزی بود. ما به جای درگیری مستقیم نظامی، در لحظه طوفان، ده‌ها امکان راهبردی داشتیم که همگی را سوزاندیم:

تغییر ترتیبات امنیتی با همسایگان:
می‌توانستیم از ضعف پدافندی و سیاسی اسرائیل و شرکایش استفاده کرده و با اعمال فشار، ترتیبات امنیتی جدیدی را بر کشورهای حاشیه خلیج فارس تحمیل کنیم و ائتلاف‌های منطقه‌ایِ ضد مقاومت را پیش از انسجام دوباره، عقیم سازیم.

خفگی کریدوری:
می‌توانستیم تنگه هرمز و باب‌المندب را با ابزارهای زیر آستانه جنگ، برای شرکای اقتصادی و لجستیکی اسرائیل ناامن کنیم.

تثبیت عمق استراتژیک:
می‌توانستیم جای پایمان را در بلندی‌های جولان میخکوب کنیم و در عراق، راه تنفس جدیدی برای گروه‌های مقاومت باز کنیم.

ائتلاف‌سازی:
می‌توانستیم با ایجاد قرارهای امنیتی فوری با کشورهایی که از درگیری آمریکا در خاورمیانه سود می‌بردند، یک سپر ژئوپلیتیک در برابر فشارهای آینده ایجاد کنیم.

کمتر گفته شده، اما فروپاشی توافق مسقط به خاطر طوفان، یکی از برکات فوری این عملیات بود. درواقع قرار بود ایران را با وعده‌های اقتصادی قطره‌چکانی، در یک انفعال شرطی‌شده نگه دارند بتوانند بدون مزاحمت تهران، قطعات پیش از جنگ با ایران را تکمیل کنند. طوفانِ سنوار، این جدولِ فریبکارانه آمریکایی را در هم شکست و ایران را موقتاً از سقوط در تله‌ی این معماری مرگبار نجات داد.

اما سیستم مبتلا به صبر استراتژیک، به جای استفاده از این فرصت، ترجیح داد دوباره به همان روند قبلی پناه ببرد و به جامعه اطمینان نادرست بدهد که جنگی در کار نیست.

ما خیال کردیم با پرهیز از درگیری مستقیم، می‌توانیم هیولایی را که برای بقای خودش دست و پا می‌زند مهار کنیم. نفهمیدیم که اسرائیل بسیار پیش از ۷ اکتبر، طرح جنگ با ایران را روی میز داشت. حجم گسترده عملیات‌ها در عمق ایران در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲، یا ورود پیجرها به لبنان در ۲۰۲۲، تنها نشانه‌های کوچکی از این طرح‌ریزی است. ما مع‌الاسف منتظر ماندیم تا او به سراغمان بیاید.

ما در هشت اکتبر فرصت طلایی بازی‌سازی و تحمیل نظم جدید را از دست دادیم. تاریخ فردا قضاوت خواهد کرد که اگر در آن لحظه، محاسبه درستی رخ می‌داد و خودمان میدان بازی را تعریف می‌کردیم، امروز غرب آسیا چه شکل متفاوتی داشت.

@MuhammadAsghari