🔬 کمیته اخلاق و رضایت آگاهانه؛ فقط یک تیک اداری نیست

ممکن است همه‌چیز برای شروع پژوهش آماده باشد؛ پرسشنامه، نمونه، تحلیل و حتی ژورنال هدف. اما چند نکته هست که بهتر است قبل از جمع‌آوری اولین داده بدانید:

۱. تأییدیه اخلاق را به پایان پژوهش موکول نکنید.
در بسیاری از پژوهش‌های انسانی، وضعیت تأییدیه باید پیش از اجرای مطالعه مشخص باشد و ممکن است مجله در زمان سابمیت مستندات آن را درخواست کند.

۲. «معاف از تأییدیه» با «نیازی به توضیح اخلاقی ندارد» فرق دارد.
حتی اگر مطالعه از نظر مرجع مربوطه معاف باشد، برخی ناشران از نویسنده می‌خواهند مبنای این معافیت در مقاله توضیح داده شود.

۳. رضایت آگاهانه را فقط به یک امضا تقلیل ندهید.
رضایت باید آگاهانه و بدون اجبار باشد و شرکت‌کننده باید اطلاعات لازم درباره مشارکت و حقوق خود را دریافت کند.

۴. رضایت برای شرکت در پژوهش، لزوماً رضایت برای انتشار نیست.
اگر قرار است عکس، ویدئو، کیس یا اطلاعاتی که می‌تواند فرد را شناسایی کند منتشر شود، ممکن است Consent for Publication جداگانه لازم باشد.

۵. «اسم فرد را حذف کردم» همیشه یعنی «داده ناشناس است» نیست.
ترکیب اطلاعاتی مثل سن، محل، شغل، تاریخ یا ویژگی‌های خاص می‌تواند فرد را قابل‌شناسایی کند.

۶. پژوهش آنلاین هم از این قواعد مستثنی نیست.
پرسشنامه آنلاین یا پژوهش‌های اینترنتی می‌توانند چالش‌های اخلاقی خاص خودشان را داشته باشند؛ بنابراین «آنلاین بودن» به‌تنهایی به معنی بی‌نیازی از بررسی اخلاقی نیست.

۷. گروه‌های آسیب‌پذیر، حساسیت بیشتری می‌خواهند.
برای مثال، در پژوهش با کودکان یا افرادی که ظرفیت قانونی برای رضایت ندارند، ممکن است رضایت نماینده قانونی و در صورت امکان موافقت خود فرد نیز لازم باشد.

۸. یک نکته مهم برای سابمیت:
قبل از ارسال مقاله، فقط به فایل مقاله نگاه نکنید؛ Author Guidelines ژورنال هدف را هم بررسی کنید. محل Ethics Statement، نوع Consent و مدارک موردنیاز ممکن است متفاوت باشد.


اخلاق پژوهش از بخش Methods شروع نمی‌شود؛ از طراحی پژوهش شروع می‌شود.

@KianimoghadamstudyLab🪷