اخلاق پزشکی در سایه سرکوب و‌کشتار: مسئولیتی که نمی‌توان از آن چشم پوشید.
یکی از بنیادی‌ترین اصول اخلاق پزشکی، پاسداشت جان و کرامت انسان است؛ به‌ویژه در لحظات آسیب‌پذیری، بیماری و جراحت. بیمارستان‌ها، کادر درمان و خدمات پزشکی باید حتی در شرایط تعارضات سیاسی، جنگ یا ناآرامی‌های اجتماعی، فضاهایی بی‌طرف، امن و مصون باقی بمانند. این اصل نه‌تنها یک تعهد حرفه‌ای، بلکه هنجاری تثبیت‌شده در اسناد بین‌المللی همچون اعلامیه ژنو و قواعد بی‌طرفی پزشکی است. اما آنچه امروز در ایران رخ می‌دهد، نقض سیستماتیک همین اصول بنیادین است. گزارش‌های متعدد از داخل کشور، الگویی نگران‌کننده و مستند را نشان می‌دهند:
حمله به بیمارستان‌ها؛ بازداشت معترضان مجروح از تخت‌های درمان؛ کشته‌شدن بیماران در حین دریافت خدمات پزشکی؛ تهدید، بازداشت، زندانی‌کردن یا حتی جان‌باختن پزشکان، پرستاران و دانشجویان پزشکی؛ استفاده از آمبولانس‌ها برای جابه‌جایی نیروهای امنیتی به‌جای انتقال بیماران؛ و در مواردی، تبدیل مراکز درمانی و آمبولانس‌ها به ابزارهای عملیاتی امنیتی.
چنین اقداماتی صرفاً نقض حقوق بشر نیستند؛ بلکه حمله‌ای مستقیم به بنیان‌های اخلاق پزشکی و اعتماد عمومی به درمان به‌شمار می‌آیند. هنگامی که بیمارستان، که باید پناه جان انسان باشد، به مکانی ناامن بدل می‌شود، جامعه نه‌تنها با بحران سیاسی، بلکه با بحران اخلاقی عمیقی روبه‌روست.
متأسفانه جامعه اخلاق پزشکی در داخل ایران تا حد زیادی خاموش و ناتوان شده است. این سکوت، نشانه رضایت نیست؛ بلکه نتیجه سرکوب ساختاری است: کنترل گسترده دولتی، وابستگی نهادهای حرفه‌ای به حکومت، فقدان جامعه مدنی مستقل، نفوذ نیروهای امنیتی در ساختارهای دانشگاهی و حرفه‌ای، نظارت فراگیر، و قطع ارتباطات که متخصصان را از جامعه جهانی جدا می‌کند. در چنین شرایطی، سکوت تحمیل می‌شود. در این میان، مسئولیتی اخلاقی متوجه جامعه بین‌المللی بیواتیک و اخلاق پزشکی است. زمانی که بی‌طرفی پزشکی آشکارا نقض می‌شود، وقتی بیمارستان‌ها به امتداد خشونت بدل می‌شوند و کادر درمان به دلیل انجام وظیفه حرفه‌ای خود تحت فشار قرار می‌گیرند، نهادهای اخلاقی جهانی نمی‌توانند منفعل یا بی‌تفاوت باقی بمانند.
اخلاق پزشکی صرفاً یک رشته دانشگاهی نیست؛ کنشی اخلاقی است که بر دفاع از جان، کرامت و عدالت استوار است. اگر در برابر چنین نقض‌های نظام‌مند سکوت شود، خطر آن وجود دارد که خودِ بیواتیک به خطابه‌ای توخالی تقلیل یابد؛ گفتمانی جدا از واقعیت‌های انسانی که ادعای دفاع از آن‌ها را دارد.
این یک فراخوان به اقدام است. سازمان‌های بین‌المللی بیواتیک، انجمن‌های حرفه‌ای پزشکی، مراکز دانشگاهی، نشریات تخصصی و چهره‌های برجسته این حوزه باید سکوت را بشکنند. لازم است بیانیه‌های عمومی صادر شود، موارد نقض مستند سازی گردد، از کادر درمان در معرض خطر حمایت شود، و از مسیرهای اخلاقی، حقوقی و نهادی، مطالبه پاسخگویی صورت گیرد. در این زمینه، سکوت بی‌طرفی نیست؛ چشم‌پوشی از مسئولیت است. اعتبار اخلاق پزشکی جهانی اکنون در گرو آن است که آیا حاضر است در زمانی که اصول بنیادین آن به‌گونه‌ای آشکار و خشونت‌بار نقض می‌شوند، از این اصول دفاع کند یا خیر.

قسمتی از این متن توسط آقای دکتر کیارش آرامش-مهمان برنامه-به صورت انگلیسی در LinkeIn منتشر شده است. در این جلسه در مورد این‌موضوع مهم با ایشون گفتگو ‌کردم.

https://youtu.be/Vyitw2e0T1k?si=_0HpFLlmj2_bHl9o