BIOS در مقابل UEFI؛ تفاوت نسل قدیم و جدید Firmware

وقتی یک سیستم را روشن می‌کنیم، قبل از اینکه ویندوز یا هر سیستم‌عامل دیگری اجرا شود، یک Firmware وظیفه راه‌اندازی اولیه سخت‌افزار و آماده‌کردن سیستم برای Boot شدن را بر عهده دارد.

دو فناوری اصلی در این زمینه BIOS و UEFI هستند. BIOS سال‌ها استاندارد اصلی سیستم‌های کامپیوتری بود، اما امروزه UEFI تقریباً جایگزین آن شده است.
در ادامه مهم‌ترین تفاوت‌های این دو را بررسی می‌کنیم.

1. زمان معرفی
BIOS از سال 1981 در کامپیوترهای شخصی مورد استفاده قرار گرفت و برای چندین دهه استاندارد اصلی فرآیند Boot سیستم بود.
در مقابل، اولین مشخصات UEFI در سال 2002 منتشر شد و به‌عنوان نسل جدیدتر Firmware برای رفع محدودیت‌های BIOS طراحی شد.

2. رابط کاربری
یکی از تفاوت‌های قابل مشاهده بین BIOS و UEFI، رابط کاربری آن‌هاست.
در BIOS معمولاً با یک محیط Text-Based مواجه هستیم که بیشتر با استفاده از صفحه‌کلید کنترل می‌شود.
اما UEFI می‌تواند یک رابط گرافیکی (GUI) داشته باشد و علاوه بر صفحه‌کلید، از Mouse نیز پشتیبانی کند.
به همین دلیل تنظیمات UEFI معمولاً برای کاربران ساده‌تر و قابل فهم‌تر است.

3. معماری و محدودیت حافظه
BIOS یک Firmware قدیمی با معماری 16-bit است و در زمان Boot با محدودیت‌های زیادی در دسترسی به حافظه مواجه می‌شود.
UEFI معماری مدرن‌تری دارد و می‌تواند در حالت 32-bit یا 64-bit اجرا شود؛ بنابراین محدودیت‌های حافظه و محیط اجرایی آن بسیار کمتر از BIOS است.
این موضوع یکی از دلایل اصلی طراحی UEFI برای سخت‌افزارهای مدرن‌تر است.

4. پشتیبانی از Partition
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های BIOS و UEFI مربوط به نحوه Boot شدن از روی دیسک است.
BIOS معمولاً با MBR (Master Boot Record) استفاده می‌شود.
MBR محدودیت‌هایی دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها محدودیت حجم دیسک قابل استفاده برای Partition Table، در حالت متداول، حدود 2TB است.
در مقابل، UEFI از GPT (GUID Partition Table) پشتیبانی می‌کند.
GPT برای دیسک‌های بسیار بزرگ‌تر طراحی شده و محدودیت 2 ترابایتی MBR را ندارد.
بنابراین در سیستم‌های جدید، ترکیب:
UEFI + GPT
استاندارد رایج‌تری محسوب می‌شود.

5. امنیت
BIOS به‌صورت ذاتی قابلیت‌های امنیتی مدرن زیادی ندارد.
در مقابل، UEFI امکان استفاده از قابلیت‌هایی مانند Secure Boot را فراهم می‌کند.
Secure Boot در زمان Boot شدن سیستم، صحت و اعتبار اجزای نرم‌افزاری مورد استفاده برای راه‌اندازی سیستم را بررسی می‌کند و می‌تواند از اجرای Bootloaderهای غیرمجاز جلوگیری کند.
این قابلیت در سیستم‌های جدید و مخصوصاً محیط‌های سازمانی اهمیت زیادی دارد.
6. Performance و سرعت Boot
BIOS به دلیل معماری قدیمی‌تر و محدودیت‌های موجود، فرآیند Boot مدرن و بهینه‌ای ندارد.
UEFI برای سخت‌افزارهای جدید طراحی شده و می‌تواند فرآیند Boot را سریع‌تر و بهینه‌تر انجام دهد.
به همین دلیل در بسیاری از سیستم‌های امروزی، استفاده از UEFI Boot باعث کاهش زمان راه‌اندازی سیستم نسبت به Legacy BIOS می‌شود.



@JustMyLogss