🔹 برسی متن و محتوای روایت:

▫️نخستین اشکال بر این روایت، اشکال متنی آن است. بر اساس این روایت، امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در وضوی خود، سر را دو بار مسح کردند و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله وضوی ایشان را اصلاح کرده و فرمودند: «یک بار کافی است.»

پذیرش چنین مطلبی بسیار دشوار است؛ زیرا وضو از مبتلابه‌ترین احکام شریعت است و پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در هر شبانه‌روز بارها وضو می‌گرفتند و امیرالمؤمنین علیه‌السلام نیز از آغاز بعثت، نزدیک‌ترین فرد به رسول خدا و ملازم دائمی ایشان بودند. ازاین‌رو، بسیار بعید است که شخصیتی مانند امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، پس از سال‌ها همراهی با پیامبر، در یکی از ابتدایی‌ترین و پرابتلاترین اعمال عبادی، یعنی کیفیت وضو، دچار اشتباه شود و سر را برخلاف سنت پیامبر دو بار مسح کند تا پیامبر وضوی او را تصحیح نمایند.

✅ از همین رو، متن روایت با جایگاه علمی و عملی امیرالمؤمنین علیه‌السلام و نیز با ملازمت مستمر ایشان با رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله سازگاری ندارد و این امر، تردید جدی در صحت مضمون روایت ایجاد می‌کند.

🔸 برسی سندی روایت:

1⃣ در سند این روایت منبّه بن عبدالله قرار دارد. اگرچه نجاشی او را مدح کرده و او را‌ با تعبیر «صالح الروایة» توصیف کرده است، اما با بررسی مجموعه روایات او روشن می‌شود که #اغلب روایاتش مخالف مذهب امامیه و شاذ است.

▫️و من الغريب أنّ النجاشي حكم بصحّة أحاديث المنبّه أبي الجوزاء مع أنّ أغلب أحاديثه مخالف للمذهب.
📚 الأخبار الداخلیة صفحه‌ی ۶۴

توجه به این نکته ضروری است که بررسی محتوای مجموع روایات هر راوی، یک مبنای مهم‌ در ارزیابی اعتبار اوست.

فقیه رجالی معاصر آیت‌الله شبیری زنجانی در این‌باره این گونه توضیح میدهد:

▫️گاهي بعضي توثيقي در مورد آنها وارد نشده، ولي روايات آنها بدون تشويش است و معمول به اصحاب است، متن روايات علامت اعتماد به شخص است و حتي از گفتن ثقه نيز بالاتر است، هر جا نقل شده، به حديث او اخذ كرده‌اند و شواهد ديگري نيز بر حديث او هست، بر اساس متن شناسي، چنين چيزي دليل محكمي بر اعتبار است و ادل دليل بر وثاقت است.

✅ بنابراین، اگر متن روایات یک راوی می‌تواند قرینه‌ای بر اعتبار او باشد [ حتی اگر توثیق خاص در خصوص او وارد نشده باشد ]، به طریق اولی کثرت روایات شاذ و مخالف با مبانی مسلم امامیه نیز می‌تواند موجب تزلزل در اطمینان به نقل او و مانع از اعتماد به روایاتش گردد.

✅ در خصوص روایت فوق وجود همین مانع ما را از پذیرش این روایت باز میدارد چرا که منبه بن عبدالله عموم روایات او شاذ است.

✍ ادامه دارد....

🆔 @javaheralklam