#شیخ_صدوق
#احمد_بن_زیاد_الهمدانی

▫️جناب آقای سید احمد مددی :

مطلب دوم که توجه نشده است اینکه ممکن است به لحاظ رجالی با توثیق مرحوم صدوق ایشان را قبول کرد ولی به لحاظ فهرستی مشکل دارد؛ معظم روایات ایشان از علی بن ابراهیم است بلکه شاید همه روایاتش از علی بن ابراهیم باشد و آنچه ایشان نقل می کند از منفردات خودش که هیچ بلکه از منفردات مرحوم صدوق هم هست. این مقداری کار را مشکل می کند .

توضیح :

🔹 ایشان میگویند روایاتی که شیخ صدوق از طریق احمد بن زیاد همدانی از علی بن ابراهیم نقل کرده از منفردات شیخ صدوق و احمد بن زیاد همدانی است❗️

👈 اما کلام ایشان قطعا صحیح نیست؛ روایتی که شیخ صدوق از طریق احمد بن زیاد همدانی نقل میکند به اسناد دیگر در کتب دیگر موجود میباشند؛ مثلا :

▫️روایت زیر را شیخ صدوق رحمه‌الله‌علیه از احمد بن زیاد همدانی از علی بن ابراهیم نقل میکند اما همین روایت با راوی دیگری از علی بن ابراهیم نیز وارد شده است :

🔹 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ زِيَادِ بْنِ  جَعْفَرٍ  اَلْهَمَدَانِيُّ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ اَلْمَوْصِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا اَلصَّقْرُ بْنُ أَبِي دُلَفَ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: إِنَّ اَلْإِمَامَ بَعْدِي اَلْحَسَنُ اِبْنِي وَ بَعْدَ اَلْحَسَنِ اِبْنُهُ اَلْقَائِمُ اَلَّذِي يَمْلَأُ اَلْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً.

📚 کمال الدين و تمام النعمة ج ۲، ص ۳۸۳

🔸 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا اَلْحَسَنُ بْنُ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ اَلْمَوْصِلِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا اَلصَّقْرُ بْنُ أَبِي دُلَفَ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: اَلْإِمَامُ بَعْدِي اَلْحَسَنُ اِبْنِي وَ بَعْدَ اَلْحَسَنِ اِبْنُهُ اَلْقَائِمُ اَلَّذِي يَمْلَأُ اَلْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً .

📚 کفاية الأثر في النص على الأئمة الإثنی عشر ج ۱، ص ۲۹۲

☑️ این روایت با اینکه از طریق شیخ صدوق از احمد بن زیاد همدانی نقل شده است اما جزء منفردات شیخ صدوق و استادش نیست؛ برخلاف آنچه آقای سید احمد مددی ادعا کرده بودند !

▫️همچنین در موارد متعددی شیخ صدوق (رحمه‌ الله‌علیه) روایتی را از احمد بن زیاد همدانی نقل میکند و در کتاب دیگر و یا در همان کتاب با طریق دیگری نیز نقل میکند؛ مثلا :

🔹 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ زِيَادِ بْنِ  جَعْفَرٍ  اَلْهَمَدَانِيُّ رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ عَنِ اَلصَّادِقِ جَعْفَرِ  بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ: اِشْتَرَطَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَلَى جِيرَانِ اَلْمَسْجِدِ شُهُودَ اَلصَّلاَةِ وَ قَالَ لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ لاَ يَشْهَدُونَ اَلصَّلَوَاتِ أَوْ لَآمُرَنَّ مُؤَذِّناً يُؤَذِّنُ ثُمَّ يُقِيمُ وَ آمُرُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ بَيْتِي وَ هُوَ عَلِيٌّ فَلَيُحْرِقَنَّ عَلَى أَقْوَامٍ بُيُوتَهُمْ بِحَزَمِ اَلْحَطَبِ لِأَنَّهُمْ لاَ يَأْتُونَ اَلصَّلاَةَ .

📚 الأمالی (للصدوق) ج ۱، ص ۴۸۵

🔸 حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ مَاجِيلَوَيْهِ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: اِشْتَرَطَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَلَى جِيرَانِ اَلْمَسْجِدِ شُهُودَ اَلصَّلاَةِ وَ قَالَ لينتهن أقواما [لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ] لاَ يَشْهَدُونَ اَلصَّلاَةَ أَوْ لَآمُرَنَّ مُؤَذِّناً يُؤَذِّنُ ثُمَّ يُقِيمُ ثُمَّ آمُرُ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ بَيْتِي وَ هُوَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَلَيُحْرِقَنَّ عَلَى أَقْوَامٍ بُيُوتَهُمْ تحرز [بِحَزْمٍ] مِنَ اَلْحَطَبِ لاَ يَأْتُونَ اَلصَّلاَةَ .

📚 ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ج ۱، ص ۲۳۲

✅ بنابراین اینکه ادعا شود روایت احمد بن زیاد همدانی از علی بن ابراهیم منفرد است قطعا صحیح نیست؛ و در موارد متعدد شیخ صدوق روایتی را که از احمد بن زیاد همدانی از علی بن ابراهیم نقل میکند با طریق دیگری نیز از علی بن ابراهیم نقل میکند .

🆔 @javaheralklam