#شیخ_صدوق
#احمد_بن_زیاد_الهمدانی

▫️جناب آقای سید احمد مددی :

مرحوم صدوق گاهی از «احمد بن زیاد بن جعفر الهمدانی» (الهمدانی بفتح میم. همدان به سکون میم عشیره ایست از یمن که خیلی هم محب امیر المؤمنین علیه السلام بوده اند و این قصه یا حار همدان من یمت یرنی هم از همین عشیره است.) نقل می کند .
او از مشایخ مرحوم صدوق است که ایشان در طریق حج در همدان با او برخورد کرده اند و ما به هیچ وجه ایشان را نمی شناسیم. مرحوم صدوق در همدان ایران از ایشان عده ای از مصادر شیعه را نقل کرده اند. تنها راهی که داریم به ایشان اولا این است که مرحوم صدوق با ترضی از ایشان نقل کرده اند، یعنی رضی الله عنه فرموده اند. و دوم اینکه مرحوم صدوق یک جا دارند که: «لم أسمع هذا الحديث إلا من أحمد بن‏ زياد بن جعفر الهمداني رضي الله عنه بهمدان عند منصرفي من حج‏ بيت الله الحرام و كان رجلا ثقة دينا فاضلا رحمة الله عليه و رضوانه‏» (كمال الدين و تمام النعمة، ج‏2، ص: 369)  الآن شخصیت علمی و حدیث شناسی ایشان را نداریم اما همین جمله مرحوم صدوق منشأ توثیق شده است .

☑️ توضیح :

🔹 از این کلام آقای سید احمد مددی دو براشت میتوان کرد :

👈 اول . ایشان صرفا میخواهند احمد بن زیاد الهمدانی را معرفی کند و بگوید که ایشان توسط شیخ صدوق (رحمه‌الله‌علیه) توثیق شدند .

👈 دوم . ایشان میخواهند این اشکال را مطرح کنند که احمد بن زیاد همدانی توسط رجالیون توثیق نشده است و ما شناخت چندانی از ایشان نداریم .

🔸 اگر‌ مقصود جناب سید احمد مددی مورد دوم باشد؛ میگوییم که همان طور که خود ایشان نیز اشاره کردند احمد بن زیاد همدانی صراحتا توسط شیخ صدوق توثیق شده است؛ و شیخ صدوق خبره در علم رجال است؛ به دلایل زیر :

1⃣ شیخ طوسی در معرفی شیخ صدوق (رحمه‌الله‌علیه) ایشان را بصیر به علم رجال معرفی میکند :

▫️يكني أبا جعفر، كان جليلا حافظا للأحاديث 👈 بصيرا بالرجال

📚 فهرست شیخ طوسی صفحه‌ی 158

2⃣ شیخ صدوق (رحمه‌الله‌علیه) کتابی در علم رجال داشتند که شیخ طوسی نیز به آن اشاره میکند :

▫️و كتاب الرجال و لم يتمه

📚 فهرست شیخ طوسی صفحه‌ی 158

3⃣ شیخ طوسی که خود صاحب نظر و خبره در علم رجال است در مواردی به اقوال رجالی شیخ صدوق (رحمه‌الله‌علیه) استناد میکند :

▫️اليقطيني ضعيف 👈 استثناه أبو جعفر محمد بن علي بن بابويه عن رجال نوادر الحكمة

📚 فهرست شیخ طوسی صفحه ۱۴۱

✅ بنابراین این اشکال که ما احمد بن زیاد همدانی را فقط از طریق شیخ صدوق میشناشیم اشکال بسیار سستی است چرا که ما خیلی از رجال حدیث را صرفا از طریق شیخ طوسی و نجاشی میشناسیم آیا جناب سید احمد مددی همین اشکال را بر این دسته از راویان هم مطرح میکند ؟!
👈 خصوصا آنکه همان طور که توضیح دادیم شیخ صدوق رحمه‌الله‌علیه به شهادت شیخ طوسی خبره در علم رجال بودند .
جدا از اینکه وقتی یک فقیه رجالی مثل شیخ طوسی برای بیان احوال رجال به کلام شیخ صدوق استناد میکند حکایت از این دارد که شیخ صدوق در علم رجال بی نظیر بوده است .

بنابراین همان گونه که خیلی از راویان حدیث را صرفا از طریق شیخ طوسی میشناسیم؛ احمد بن زیاد همدانی را نیز از طریق شخصی میناشیم که خود شیخ طوسی شهادت به تسلط او در علم رجال میدهد و به نظرات رجالی او نیز استناد میکند .

🆔 @javaheralklam