💠مکانیسم دفاعی💠

خرقه‌پوشی من از غایت دین‌داری نیست
پرده‌ای بر سر صد درد نهان می‌پوشم

مکانیسم‌های دفاعی واکنش های «خود» -بعنوان قسمتی از شخصیت - به موقعیت‌های اضطراب‌آورند که از طریق تغییر در ادراکِ واقعیت به‌طور ناخودآگاه به کار می‌روند تا از «خود» در برابر آسیب‌های روانی محافظت کنند.
به نظر فروید سازوکارهای دفاعی موجب کنار زدن افکار متعارض یا ناخوشایند از حیطهٔ هوشیاری شده و باین ترتیب اضطراب را در فرد کاهش می‌دهند.
سلامت روانی با چگونگی به‌کارگیری سازوکارهای دفاعی پذیرفته‌شده ارتباط دارد.
آسیب‌شناسی روانی با به‌کارگیری سازوکارهای دفاعی ناپسند ارتباط دارد.

♻️تقسیم‌بندی سازوکارهای دفاعی بر اساس کارآمدی آن‌ها توسط جورج ویلانت

🔰سازوکارهای سطح نخست یا آسیب‌زا
توانایی کنار آمدن با تهدیدات واقعی را از فرد سلب کرده و درک واقعیت را ناممکن می‌سازند. فرد در این حالت واقعیت را بازآفرینی و بازآرایی می‌کند. از نگاه ناظر ، استفاده ازین دفاع‌ها نابخردانه است.
مثال:
▪️انکار: فرد جنبه‌هایی از واقعیت را که نمی‌تواند به دلیل نامقبول و اضطراب‌آور بودن آن‌ها بپذیرد و بطور ناخودآگاه وجود آن‌ها را انکار می‌کند.
▪️تحریف: شکل‌دهی واقعیت به گونه‌ای که با نیازهای درونی فرد سازگار باشد.

🔰سازوکارهای سطح دوم،نابالغ
هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده می‌شود. اما در بزرگسالی، به دلیل این که استفاده از آن‌ها منجر به رفتارهای ناپسند و غیرقابل پذیرش اجتماعی می‌گردد، کمتر استفاده می‌شوند. این دفاع‌ها بزرگسالان را در کنار آمدن بهینه با واقعیت ناتوان می‌سازند. از دید ناظر افرادی که به این دفاع‌ها متوسل می‌شوند، معمولاً بلوغ نیافته می‌نمایند. استفاده مداوم از آن‌ها مشکلات جدی را در کنار آمدن با واقعیت پدید می‌آورد.
مثال:
▪️خیال پردازی: فرد به منظور گریز موقت از شرایط دردناک به خیال‌پردازی روی می‌آورد و آرزوهای دست نیافتنی یا نامقبول خود را به قوه تخیل می‌سپارد.
▪️فرافکنی: فرد احساسات، افکار، آرزوها و تکانه‌های نامقبول خود را به دیگران نسبت می‌دهد. در این ساز وکار ، فرد دو عمل عمده انجام می‌دهد: نخست، دیگران را مسئول اشتباهات و اعمال بد خود می‌داند و آن‌ها را سرزنش می‌کند. دوم، تکانه‌ها، افکار و تمایلات نامقبول خود را با نسبت دادن به دیگران از خود دور کرده و از اضطرابش کاسته می‌شود.

🔰سازوکارهای دفاعی سطح سوم یا روان‌نژند
در همهٔ افراد شایع‌ند.
این دفاع‌ها در کوتاه مدت آرامش‌بخش بوده اما در بلند مدت منجر به مشکلاتی در روابط ، شغل و کامیابی از زندگی می‌گردند. این سازوکارها عبارت‌ند از:
▪️جابجایی: انتقال احساسات ، هیجانات و تکانه‌های اضطراب زا از یک شخص یا شیء تهدیدکننده و غیرقابل دسترس به فرد یا شیء امن‌تر و قابل پذیرش‌تر.تخلیه احساسات فروخورده بر سر اهدافی با خطر کمتر
▪️فلسفه‌بافی یا عقلانی‌سازی : استفاده مفرط از تفکر و منطق انتزاعی برای پرهیز از احساسات آزار دهنده با تمرکز بر جنبه‌های عقلانی. نادیده گرفتن جنبهٔ احساسی قضایا و پرداختن به تجزیه و تحلیل شناختی آنها.
جداسازی: فرد جنبه‌های هیجانی فکر یا موضوع را حذف می‌کند یا یک خاطره را با تمام جزییاتش بدون توجه به حالت هیجانی اساسی همراه آن یادآوری می‌کند.
▪️واکنش وارونه یا واکنش‌سازی: فرد احساس و نیت خود را به‌طور اغراق‌آمیزی عکس آن چیزی که بوده ابراز می‌کند.
بازگشت یا واپس‌روی : شخص به زمان گذشته بر می‌گردد و به مرحله‌ای از زندگی می‌رود که در آن اضطراب کمتری داشته و مسئولیت‌هایش کمتر وسبک‌تر بوده‌.
▪️واپس رانی: اصلی‌ترین سازوکار دفاعی است و به معنی جلوگیری از ورود افکار، خاطرات، آرزوها، امیال و تجارب دردناک، ناخوشایند، شرم‌آور و ناپسند به سطح خودآگاه و هشیار است.
▪️گوشه‌گیری: فرد به صورت ناخودآگاه و برای کاهش اضطراب از اطرافیان خود کناره‌گیری کرده و انزوا طلب می‌شود.

🔰سازوکارهای سطح چهارم یا بلوغ یافته :
این سازوکارهای دفاعی مقبول بوده و از بزرگسالان سالم سر می‌زنند و نشانگر سلامت روان فرد هستند. این سازوکارها عبارت‌ند از:
▪️نوع دوستی: خدمت‌رسانی و یاری رساندن به دیگران به‌طور سازنده که رضایت فردی را به دنبال دارد. فرد از واکنش مثبت دیگران خشنود شده و احساس خوبی پیدا می‌کند.
▪️شوخی : فرد با تأکید بر جنبه‌های جالب و طنزگونهٔ عامل اضطراب‌آمیز با آن کنار می‌آید.
▪️همانندسازی: تمایلی ناخودآگاه به جذب و اقتباس ویژگی‌های شخصیتی فرد یا گروهی دیگر به ویژه خانواده یا افراد مهم.
▪️والایش: فرایند ناخودآگاه حل آرزوهای ناکام از طریق فعالیت‌هایی که از نظر اجتماعی مقبول و مورد پذیرش‌ست.
▪️سرکوب: فرایندی خودآگاه و ارادی است که در آن فرد خواسته‌ها و امیال خود را مهار می‌کند، یا به‌طور موقت خاطرات ناراحت‌کننده را کنار می‌گذارد و به آن‌ها نمی‌اندیشد.

@tahlile_roya | تفسیر رویا
@JAAMEbaaz |
@mghlte | عصر روشنگری