⚜هدونیسم و اسلام⚜

لذّت‌طلبى و سعادت‌خواهى

یكى دیگر از گرایشهاى فطرى انسان، گرایش به لذّت و خوشگذرانى و راحت طلبى است كه طبعاً، توأم خواهد بود با رنج گریزى، و فرار از درد و ناراحتى.

فطرى بودن این گرایش بدین معناست كه ساختمان روح و روان انسان به گونه‌اى آفریده شده است كه قادر نیست از لذّت، متنفّر و گریزان و به جاى آن، رنج و مشقّت و سختى را طالب باشد. یعنى گرایش وى به لذّت و خوشگذرانى و بى‌میلى‌اش نسبت به درد و رنج و مشقّت، اختیارى او نیست، بلكه بطور تكوینى در او نهاده شده است.

با توجّه به آنچه گفتیم، اصل این گرایش از آنجا كه غیر اختیارى است، خود به خود، داخل در حوزه اخلاق قرار نمى‌گیرد و نمى‌شود كسى را براى آن كه طالب لذّت و خوشگذرانى است و یا براى آن كه از درد و رنج مى‌گریزد ستایش یا نكوهش نمود. باید توجّه داشت كه سعادت نیز چیزى جداى از لذّت نیست و تفاوت ذاتى و ماهوى با آن ندارد.(1)

حقیقت سعادت و خوشبختى انسان به لذّت دائمى و فراگیر و همه جانبه او برمى‌گردد. از این رو، در اینجا ما لذّت و سعادت را توأم و همراه با هم ذكر مى‌كنیم.



قرآن و لذت‌طلبى
قرآن كریم نه تنها وجود گرایش به لذّت را در انسان انكار و یا آن را محكوم نمى‌كند، بلكه، یك سلسله از تعالیم خود را بر اساس این میل طبیعى انسان مبتنى مى‌سازد و در روش تربیتى خود از وجود آن بهره مى‌برد.

قرآن هنگامى كه مى‌خواهد انسان را بر پایبندى و عمل به دستورات دین خدا ترغیب و او را در پیمودن راه صحیح زندگى تشویق كند، از وجود این میل و تأثیرى كه در اتخاذ روش و رفتار خاصّى دارد بهره فراوان مى‌برد.

1. ر.ك: همین كتاب، ج 1، ص 20 ـ 22.

﴿ صفحه 162﴾
قرآن به انسان وعده مى‌دهد كه اگر در زندگى راه الهى را بپیماید، به لذّت و سعادت جاودان مى‌رسد، و او را تهدید مى‌كند كه اگر از این راه، منحرف شود و از دستورات الهى سرپیچى كند، آینده‌اى تلخ، شقاوت بار و ناگوار در انتظارش خواهد بود، مبتلا به عذابها، رنجها و بدبختى‌ها مى‌شود، و سراسر قرآن پُر است از بشارت و مژده به سعادت و لذّت و یا انذار و تهدید از عذاب و شقاوت.

در همه مواردى كه تعبیرهاى سعادت، فلاح، فوز و امثال آنها در این كتاب مقدّس به كار رفته؛ معنایش همین است كه چون انسان فطرتاً طالب سعادت، خوشبختى و كامیابى است، باید به دستورات دینى عمل كند، تا بتواند مطلوب و گمشده خود را باز یابد و به ایده و هدفى كه دنبال مى‌كند برسد و این بدان معناست كه از دید قرآن، وجود این گرایش فطرى در انسان مفروض و مورد تأیید است و قرآن آن را نفى نمى‌كند، محكوم نمى‌كند، بلكه آن را در مسیر تربیتى صحیح انسان جهت مى‌دهد.

علاوه بر این بیانات و تعابیر كلّى، قرآن در بعضى آیات از تعبیر ویژه «لذّت» استفاده كرده است: در یك آیه درباره بهشتى كه به صالحان وعده داده شده مى‌فرماید:

«وَفیها ما تَشْتَهیهِ الأَنْفُسُ وَتَلَّذُ الاَْعْیُنُ.»(1)

و در بهشت هر آنچه كه انسانها بخواهید و چشمها لذّت برند وجود دارد.

در آیه دیگرى آمده است كه:

«مَثَلُ الجَنَّةِ الَّتى وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فیها اَنْهارٌ مِنْ ماء غَیْرِ اسِن وَاَنْهارٌ مِنْ لَبَن لَمْ یَتَغَیَّرْ طَعْمُهُ وَاَنْهارٌ مِنْ خَمْر لَذَّة لِلشّارِبین.»(2)

بهشتى كه به پرهیزگاران وعده داده شده در آن نهرهایى است از آب گوارا و نهرهایى از شیر كه هیچگاه مزه آن دگرگون نشود و جویهایى از شراب براى لذّت بردن كسانى كه مى‌آشامند.

بهشتى كه به شما وعده مى‌دهیم و پاداش كارهاى نیك شماست جایى خواهد بود كه هر چه اشتها دارید، هر چه دوست دارید و هر آنچه كه چشمهاتان از آن لذّت برد در آنجا فراهم و در دسترس است.

1. زخرف/ 71.
2. محمد/ 15

منبع : سایت ملا مصباح یزدی

#اصل_لذت
#فایده_گرایی
#فلسفه_اخلاق
#فلسفه_دین
#لیبرالیسم

@JAAMEbaaz | فلسفه‌‌ی اجتماعی
@mghlte | عصر روشنگری

▪️ فلسفه اخلاق فایده گرایی
▪️ مرگت چیه با لیبرالیسم دشمنی می‌کنی؟
▪️ جان استوارت میل و لذتهای دانی و عالی
▪️هابز و اصل منفعت
▪️ پیش‌فرض‌های غلط در باب منفعت
▪️پیشفرض های غلط تجدد ستیزان
▪️نقد و نسیه
▪️حذف دلالان سعادت