‍ ✍️ مواجهه با ناشناخته‌ها؛ درباره‌ی مفهوم «مردم» و افکار عمومی ایرانیان
سید سالار کاشانی معاون پژوهشی ایسپا


🔷 مواجهه‌ی بسیاری از مرکزنشینان تحصیل‌کرده با یافته‌های نظرسنجی‌های ملی با بهت و حیرت و انکار همراه است. از همدیگر می‌پرسند چطور ممکن است نیمی از مردمِ مایل به شرکت در انتخابات بگویند کنشگر سیاسی باسابقه‌ای را که نامزد احتمالی رقابت انتخاباتی است نمی‌شناسند؟ چطور ممکن است کسی عضو «جامعه‌ی ایران» باشد و چیزی درباره‌ی محسن رضایی یا سعید جلیلی نداند؟

🔷 جامعه‌ی ایران نه تنها یک کل همگن نیست،‌ بلکه جامعه‌ای متکثر و چندپاره است و پاره‌های مختلف این کل با هم رابطه‌ای منظم و ساختاری ندارند. این انفصال در لحظاتی آشکارتر می‌شود که ناگزیریم به عنوان جزئی از جامعه‌ی ایران با قطعات ناشناخته‌ی آن مواجه شویم؛ مثلاً موقعی که یافته‌های یک نظرسنجی ملی نشان می‌دهد بخش کثیری از مردم ایران با دلمشغولی‌های روزمره و ظاهراً عمومی ما از اساس بیگانه‌اند.

🔷 نتایج نشان می‌دهد عمومی‌ترین دل‌مشغولی‌های مردم ایران در آغازین روزهای اردیبهشت ۱۴۰۰ به ترتیب «تعداد مبتلایان و جانباختگان کرونا»، «قیمت کالاهای اساسی مثل گوشت و مرغ» و «ساخت و واردات واکسن کرونا» بوده است. اما موضوع جالب توجه در یافته‌های حاصل از این پرسش نسبت کسانی است که اخبار مختلف را دنبال نکرده‌اند. ۲۲.۵ درصد مردم اخبار مربوط به «تعداد مبتلایان و جانباختگان کرونا»، ۲۵.۲ درصد «قیمت کالاهای اساسی مثل گوشت و مرغ»، ۲۹.۶ درصد «ساخت و واردات واکسن کرونا»، ۴۵.۳ درصد «توافق‌نامه‌ی بین ایران و چین»، ۴۶.۲ درصد قیمت سکه و طلا، ۵۲.۶ درصد «مذاکرات بین ایران و آمریکا برای بازگشت به برجام»، ۵۸.۲ درصد «انفجار در تأسیسات هسته‌ای نطنز»، ۵۹.۲ درصد «کاندیداهای احتمالی ریاست‌جمهوری آینده»، ۶۰.۲ درصد «مسابقات فوتبال جام باشگاه‌های آسیا»، ۷۴ درصد «اخبار مربوط به آزارهای جنسی توسط چهره‌های مشهور» و ۷۸.۶ درصد « اخبار مربوط به FATF و پیوستن یا نپیوستن ایران به آن» را دنبال نکرده‌اند. ۵.۵ درصد از پاسخگویان هیچ‌یک از این ۱۱ موضوع را در طول ماه گذشته پیگیری نکرده‌اند.

🔷 این یافته‌ها می‌توانند خطوط کلی نقشه‌ی افکار عمومی ایران را در آغازین روزهای اردیبهشت‌ماه 1400 نشان دهند. نقشه‌ای که نشان می‌دهد کدام موضوعات و رخدادها برای عموم مردم ایران از بیشترین اهمیت برخوردار بوده‌اند و کدام‌یک اولویت و اهمیتی برای عموم مردم نداشته‌اند. کاملاً روشن است که نقشه‌ی طراحی شده بر اساس این اطلاعات به کلی با نقشه‌ی هشتگ‌های پرتکرار در شبکه‌های اجتماعی و آن‌چه بسیاری از کنشگران این شبکه‌ها در ذهن دارند، متفاوت خواهد بود.

🔷 گروه‌ها و اقشاری که رسانه‌ها بیشتر زندگی آن‌ها را بازنمایی می‌کنند، کسانی که بیشترین حضور را در شبکه‌های اجتماعی دارند، خود و افکار و علایق خود را معیار و مصداق افکار عمومی در ایران می‌دانند. آن‌ها حتی اگر از حیث جمعیتی در اقلیت‌ باشند، به دلیل فقدان ارتباط و تعامل مداوم با سایر اقشار از مواجهه با سلایق و علایق مردمِ متفاوت با خود متحیر می‌شوند. زنان (به ویژه زنان خانه‌دار)، افراد فاقد تحصیلات دانشگاهی و فقرا (و بسیاری از گروه‌های خاص‌تر که اطلاعات این پیمایش برای کشف آن‌ها کافی نیست) در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی صدایی نارسا دارند و ترجیحات آن‌ها کمتر در این فضاها بازنمایی می‌شود. صاحبان صداهای بلند می‌پندارند که آن‌ها نیستند یا ترجیحات و اولویت‌های آن‌ها را با خود همسان تصور می‌کنند.

🔻 متن کامل یادداشت در سایت ایسپا


http://ispa.ir/Default/Details/fa/2300/

📲با ما در ارتباط باشید

| اینستاگرام | توئیتر | سایت



🆔 @ispa_polling