✍️شهرها برای مردم؛ نگاه اجتماعی و انسانی به مدیریت شهری

یادداشت منتشر شده از ابراهیم شیرعلی پژوهشگر ایسپا در وبسایت خبرگزاری تسنیم، 11 بهمن 1399


🔷 شهر آرمانی مدنظر جامعه‌شناسان، شهری است که ضمن تقویت اجتماع‌ محلی (community) یا به تعبیر فردیناند تونیس «گماینشافت»، مانع فرسایش سرمایه اجتماعی و همبستگی اجتماعی شود. «اجتماع محلی» مفهومی سنتی در جامعه‌شناسی است و طی دوره‌های تاریخی مختلف و نیز با توجه به زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی در هر جامعه معنای آن متفاوت است. اجتماع‌ محلی در جهان امروزی از بین نرفته است بلکه در شرایط اجتماعی و سیاسی حاضر طنین امروزی دارد.

🔷 واضح و آشکار است تهران فرایند تکوین کلانشهرها را پشت‌سر گذاشته و نمود مدرنیته، افزایش جمعیت، تقسیم کار و تمرکز را می‌توان در آن مشاهده کرد اما شواهد، آمار و اطلاعات حاصل از یافته‌های نظرسنجی و پیمایش‌های اجرا شده نشان می‌دهد، کلانشهر تهران از ویژگی‌ها و عناصر شهر آرمانی به معنای جامعه‌شناختی آن فاصله دارد و نگرانی در خصوص فرسایش اجتماع‌محلی و کاهش تعلق و حیات مدنی قابل احساس است.

🔷 نتایج «پیمایش مدیریت شهری» با جامعه آماری افراد بالای 18 سال و اندازه نمونه 5000 که در سال 1396 در شهر تهران توسط «مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران» اجرا شده است نشان می‌دهد 57.9 درصد از شهروندان اعلام کردند اگر شرایط فراهم باشد تمایل به ترک تهران و زندگی در جای دیگر را دارند. یا نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در سال 1398 با جامعه آماری افراد بالای 18 سال ساکن در شهر تهران نشان می‌دهد، 46.6 درصد از شهروندان در صورت فراهم بودن شرایط، تمایل به مهاجرت از شهر دارند. تمایل به ترک شهر تهران با هویت و احساس تعلق که از مشخصه‌ها و عناصر اصلی اجتماع‌محلی است، رابطه تنگاتنگی دارد و این آمار نشان می‌دهد باید نگران فرسایش اجتماع‌ محلی بود.

🔷 مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) و دفتر مطالعات اجتماعی شهرداری تهران طرح نظرسنجی با عنوان «فرهنگ آپارتمان‌نشینی مردم شهر تهران» در آبان 1399، با جامعه آماری شهروندان بالای 18 سال تهرانی که در آپارتمان سکونت دارند و اندازه نمونه 2133 اجرا کرده است. نتایج نشان داد، ارتباط پاسخگویان با همسایه‌ها و دیگر ساکنین ساختمان به گونه‌ای است که 69.4 درصد فقط وقتی هم را ببینند، به همدیگر سلام می‌کنند.

🔷 در نظرسنجی دیگری، مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) در شهریور 1398 به سفارش «شرکت برج میلاد»، از شهروندان بالای 18 سال شهر تهران با اندازه نمونه 2000 درخصوص نماد و سمبل شهر تهران سؤال کرده است. بیش از نیمی از شهروندان تهرانی (53 درصد) «برج آزادی» را نماد شهر تهران می‌دانند. نتایج نظرسنجی مذکور هویت و اهمیت تاریخ را در زندگی شهری گوشزد می‌کند و بیانگر آن است حافظه جمعی و تاریخی از عناصر اجتماع‌محلی و شهرها و عنصر جدایی‌ناپذیر در سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های اجتماعی در سطح محلی است.

🔷 سازمان های محلی (شهرداری و شورای شهر) و سایر سازمان‌های درگیر در مدیریت شهری وظیفه دارند با فراتر رفتن از نگاه سیاسی، فن‌سالارانه و تقلیل‌گرایانه، نگاه انسانی و اجتماعی نسبت به شهر و مدیریت شهری داشته باشند. پیداست مدیریت شهری و محلی در دوران کنونی و در کلانشهر تهران باید نگاه اجتماعی و انسان‌محور را جهت پیدا کردن ایده‌هایی برای زندگی بهتر شهری و افزایش کیفیت زندگی حاکم نماید. ایده‌هایی که ضمن تأمین زیرساخت‌ها و تسهیلات شهری، افزایش کیفیت زندگی، به‌زیستن، عدالت و رفاه اجتماعی و نیز جلوگیری از فرسایش و تخریب اجتماع‌محلی و سرمایه اجتماعی را دربرداشته باشد و ما را به شهر آرمانی مدنظر جامعه‌شناسان نزدیک‌تر سازد.


♦️ متن کامل را در سایت ایسپا مطالعه کنید یا روی کلمه Instant View بزنید.




🆔 @ispa_polling