✍️ تضعیف حس تعلق به فضاهای عمومی شهری در عصر کرونا

یادداشت منتشر شده از محمدحسین جان بابانژاد پژوهشگر ایسپا در وبسایت خبرگزاری مهر، 5 آبان 1399



🔷 فضاهای عمومی شهری که تحت عنوان «مکان سوم» شناخته می‌شوند، مکان‌هایی هستند برای دور شدن از خانه (مکان اول) و کار (مکان دوم). مکان سوم مکانی است برای تعاملات اجتماعی، تبادل اطلاعات و درآمیختن و برقراری ارتباط با گروهی دیگر که زندگی اجتماعی شهری در آن‌ها جاری است و با افزایش حس تعلق در افراد و ایجاد خاطره جمعی منجر به رشد اجتماعی و فردی افراد می‌شوند. به اعتقاد «لوئیس مامفورد» حضور مردم در فضاهای عمومی شهری سبب همبستگی اجتماعی می‌شود.

🔷 کرونا روابط ما با فضاهای عمومی را تغییر داد. در این دوران بسیاری از مشاغل شهری از بین رفته‌اند؛ تجارت شهری، زندگی فرهنگی و اقدامات سیاسی مختل شده‌اند؛ تعطیلی بازار، مشکلات اقتصادی زیادی را به شاغلین این بخش تحمیل کرده است؛ فضاهای عمومی مانند پارک‌ها، بوستان‌ها، ورزشگاه‌ها، سالن‌های ورزش و … محدود و یا تعطیل شده‌اند؛ در سراسر جهان، رویدادهای مهم ورزشی، کنسرت‌های موسیقی و جشنواره‌های تفریحی لغو شده‌اند.

🔷 نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) که با همکاری دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در تاریخ ۲۱ تا ۲۴ اسفندماه ۱۳۹۸ در شهر تهران با حجم نمونه ۱۰۰۴ نفر انجام شده، نشان داد ۶۲.۷ درصد از پاسخگویان، در دوران کرونا میزان تردد خود و خانواده‌شان را به میزان زیادی در شهر کاهش داده‌اند. لذا مراکز شهری به نسبت دیگر فضاهای جغرافیایی به دلیل اینکه مرکز ثقل جمعیت، سرمایه، اشتغال، خلاقیت هستند در ابعاد مختلف اجتماعی، محیطی و اقتصادی بیشترین آسیب و صدمه را از کرونا دیده‌اند.

🔷 نگرانی از کرونا به حدی است که نظرسنجی ایسپا با همکاری دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در تاریخ ۱۱ تا ۱۳ خردادماه ۱۳۹۹ نشان داد ۸۲.۳ درصد شهروندان تهرانی با اجباری شدن ماسک در فضاهای عمومی برای همه موافق بوده‌اند. کرونا سبب افزایش استرس شهروندان شده است؛ به طوری که این فشار و استرس در هر سطح از جامعه و در کل نهادهای اجتماعی احساس می‌شود. نتایج نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران که و دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در مرداد ماه ۱۳۹۹ نشان می‌دهد ۵۱.۳ درصد شهروندان بالای ۱۸ سال تهرانی به مقدار «زیاد» نگران ابتلای خود و خانواده به ویروس کرونا هستند.

🔷 اگر چه در ایام کرونا نمونه‌هایی از جمع گرایی را در برخی کشورها از جمله ایتالیا دیده‌ایم، اما به طور کلی انزوای اجتماعی به رویکرد فردی گرایانه تری در فضاهای عمومی منجر می‌شود. همه این عوامل حس تعلق مکانی به فضاهای عمومی را در شهرها تضعیف می‌کند. از دست دادن فضای عمومی در شهرها، منجر به پیامدهای مهم اجتماعی خواهد شد که «آتکینسون» و «بلندی» از آن به عنوان حرکت رو به پایین و تنزل روابط اجتماعی شهری نام می‌برند. نتیجه تضعیف فضاهای عمومی، شهروندانی خنثی و بی تفاوت خواهد بود که هیچ عکس‌العملی نسبت به سرنوشت شهر و جامعه ندارند.


🔶 متن کامل را در سایت ایسپا مطالعه کنید


🆔 @ispa_polling