🔵ولايت فقيه از ديدگاه علماى شيعه از قرن چهارم تا چهاردهم هجری

4️⃣محقق حلى (602- 676 ه)

🔹شيخ ابو القاسم جعفر بن حسن بن يحيى بن حسن بن سعيد حلى معروف به« محقق»، صاحب كتابهاى بسيارى در فقه‌از جمله شرايع الاسلام، فى مسائل الحلال و الحرام است. از بين تأليفات او شرايع به عنوان يك كتاب فقهى محكم و منظم، از جمله متون درسى حوزه‌هاى علميه است. محقق حلى با يك واسطه شاگرد ابن زهره و ابن ادريس حلى است. اواستاد علامه حلى و خواجه نصير الدين طوسى و علماى بزرگ ديگر است.

🔻او اولين فقيهى است كه خمس را به سهم امام و سهم سادات تقسيم مى‌كند. وى در مورد دخالت فقيه در اخذ و تقسيم سهم امام عليه السّلام مى‌نويسد: «الخامسه يجب ان يتولى صرف حصة الامام فى الاصناف الموجودين من اليه‌ الحكم بحق النيابه [عن الامام المعصوم‌] كما يتولى اداء ما يجب على الغائب:[1] واجب است [واجد صلاحيت حكومت،] يعنى كسى كه در اثر «حق نيابت» حكم به او واگذار شده است، متولى صرف سهم امام عليه السّلام در ميان گروههاى موجود باشد؛ همان‌گونه كه متولى اداى واجبات بر غايب است».

📌شارحين شرايع همانند سيد محمد بن على در مدارك الاحكام،[2] شيخ محمد حسن نجفى در جواهر الكلام‌[3] و شهيد ثانى در مسالك الافهام‌[4] در مورد عبارت‌ «من اليه الحكم بحق النيابه»[5] گفته‌اند كه منظور همان فقيه جامع الشرايط افتاست كه 👈🏼نايب و منصوب از سوى «امام» عليه السّلام بر امور عامه مى‌باشد.👉🏼

صاحب مدارك در اين مورد مى‌گويد: «المراد لمن اليه الحكم: الفقيه العدل الامامى الجامع‌لشرائط الفتوى و انما وجب تولّيه لذلك لما أشار اليها المصنف من انه منصوب من قبله عليه السّلام، على وجه العموم:[6] مراد از كسى كه در اثر حق نيابت حكم به او واگذار شده است، فقيه عادل، امامى و جامع الشرايط است و همانا واجب است كه او سرپرستى آن كار را بر عهده گيرد؛ زيرا 👈🏼او از جانب امام زمان (عج) بر امور عامه منصوب شده است؛ همان‌گونه كه مصنف [- محقق حلى‌] به آن اشاره كرده است».👉🏼

[1] . محقق حلى، شرايع الاسلام كتاب خمس، ج 1، ص 184.
[2] . موسوى عاملى، محمد بن على، مدارك الاحكام، ج 5، ص 427.
[3] . نجفى، محمد حسن، جواهر الكلام، ج 16، ص 177.
[4] . عاملى، زين الدين على بن احمد، مسالك الافهام، ج 1، ص 476.
[5] . حفص بن غياث از امام صادق عليه السّلام نقل مى‌كند:« قال: 👈🏼سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام من يقيم الحدود؟ السلطان او القاضى؟ فقال.
اقامة الحدود الى من اليه الحكم».( وسائل الشيعه، ج 28، ص 338).👉🏼
[6] . موسوى عاملى، محمد بن على، مدارك الاحكام، ج 5، ص 427.

〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
🔰کانال حکومت اسلامی
🆔@islamic_state