🔵ولايت فقيه از ديدگاه علماى شيعه از قرن چهارم تا چهاردهم هجری

3️⃣محمد بن ادريس حلى‌ (543- 598 ه)

🔹محمد بن ادريس حلى از فحول علماى شيعه است و شيخ طوسى، شيخ الطائفه، جد مادرى او به شمار مى‌رود.

🔻ايشان در آخرين بخش از مباحث فقهى كتاب سرائر، به‌طور مستقل به بحث درباره ولايت فقيه پرداخته و ادله، شرايط و حدود آن را نيز تبيين نموده است. شايد او بعد از ابو الصلاح دومين فقيهى باشد كه شرايط اهليت حكم و اجرا و تنفيذ آن را براى فقيه بيان مى‌كند و حتى فصلى را نيز به بيان احكام آن اختصاص مى‌دهد. وى در اين باب قائل است:

المقصود فى الحكام المتعبد بها، تنفيذها و صحه التنفيذ يفتقر الى معرفه من يصح حكمه و يمضى تنفيذه فاذا ثبت ذلك فتنفيذ الاحكام الشرعيه و الحكم بمقتضى التعبد فيها من فروض الائمه: المختصه بهم ... فان تعذر تنفيذها بهم: و بالمأهول لها من قبلهم لاحد الاسباب، لم يجز لغير شيعتهم المنصوبين لذلك من قبلهم: تولى ذلك ... و لا لمن لم يتكامل له شروط النائب عن الامام عليه السّلام فى الحكم من شيعته و هى العلم بالحق فى الحكم المردود اليه، و التمكن من امضائه على وجهه و اجتماع العقل و الرأى و الحزم و التحصيل، وسعة الحلم و البصيره بالوضع و التواتر بالفتيا و القيام بها و ظهور العداله و التدين بالحكم و القوه على القيام به و وضعه مواضعه.[1]

💠غرض از تشريح احكام تعبدى، اجراى آنهاست و حجيت اجرا به معرفت و آشنايى كسى نيازمند است كه حكومت او روا و حكم او نافذ باشد. بنابراين اجراى احكام انتظامى شرعى و حكمرانى به مقتضاى تعبد به آنها، از تكاليف ائمه و از اختصاصات آنان است، نه كسانى كه اهليت حكومت را ندارند. اما درصورتى‌كه اجراى احكام توسط خود آنان يا منصوبين ايشان [- نواب خاص‌] به علتى ممكن نباشد، به دست گرفتن اين منصب براى غيرشيعيان و شيعيانى كه شرايط نيابت [عامه‌] در آنها كامل نيست، روا نخواهد بود، بلكه شيعيانى كه شروط نيابت عامه در آنها وجود دارد، منصوب به اين امر هستند. آن شرايط عبارت است از: علم به حق در احكام [فقاهت‌]، توانايى بر امضاى حكم بر وجه صحيح، اجتماع عقل، رأى و حزم، تحصيل [علم‌]، خويشتن‌دارى، بصيرت نسبت به موضوعات، صلاحيت افتا و قيام و عمل كردن به آنها، ظهور عدالت و تدين به احكام، قدرت بر انجام و اجراى احكام و وضع حكم در مواضع شايسته.

[1] . حلى، ابن ادريس، السرائر الحاوى، ج 2، ص 25.

〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️
🔰کانال حکومت اسلامی
🆔@islamic_state