#گزارش
سرکوب سراسری اینترنت در ایران و محدودیت‌های یک فایروال تمام‌عیار!

آنچه در میانه اعتراضات سراسری ایران رخ داد، صرفاً قطع یا فیلترینگ اینترنت نبود، بلکه تلاشی هماهنگ برای اعمال کنترل کامل بر معماری ارتباطی کشور بود؛ مدلی که از نظر فنی شباهت زیادی به دیوار آتش بزرگ یا GFW چین دارد. برای نخستین‌بار، تقریباً تمام کانال‌های ارتباطی به‌طور همزمان از کار افتادند. اینترنت بین‌الملل و داخلی، پیام‌رسان‌های بومی، پیامک، تماس تلفن همراه و حتی تلفن ثابت. این وضعیت برای حدود یک هفته ادامه داشت و پس از آن نیز بازگشت ارتباطات بصورت محدود، زمان‌بندی‌شده و گزینشی انجام شد.

برخلاف قطع‌های پیشین، اینبار راهبرد دولت تغییر محسوسی داشت. شبکه‌های خانگی که معمولاً زودتر به وضعیت عادی بازمی‌گشتند، برای مدت طولانی‌تری محدود شدند و عملاً فقط به خدمات داخلی دسترسی داشتند، در حالی که شبکه‌های موبایل زودتر بطور نسبی باز شدند و برخی کاربران توانستند با روش‌هایی خاص به اینترنت جهانی متصل شوند. همزمان، دیتاسنترها به‌صورت پیش‌دستانه قطع شدند تا مسیرهای دور زدن فیلترینگ که در اعتراضات گذشته استفاده شده بود، از ابتدا مسدود شود. در این میان، تنها کانال نسبتاً پایدار ارتباط با خارج از کشور اینترنت ماهواره‌ای استارلینک بود که آن هم با ایجاد اختلال و تلاش برای شناسایی کاربران مواجه شد.

در سطح فنی، تمرکز اصلی فایروال بر پروتکل TCP قرار داشت. مسدودسازی اتصال‌ها با استفاده از DPI، بررسی SNI، جلوگیری از fragmentation و در نهایت اجرای سیاست لیست سفید انجام شد؛ به این معنا که تنها IPها و سرویس‌های مشخص اجازه عبور داشتند. در کنار آن، UDP و ICMP تقریباً به‌طور کامل مسدود شدند و DNS بار دیگر به یکی از میدان‌های اصلی تقابل تبدیل شد. افزایش ناگهانی درخواست‌های TXT در DNS نشان داد که تونل‌سازی DNS به‌طور گسترده به‌عنوان راهکار جایگزین مورد استفاده قرار گرفته است.

یکی از مهمترین نتایج این قطع، آشکار شدن ضعف ذاتی سیاست لیست سفید بود. دولت برای حفظ دسترسی به برخی خدمات ضروری مانند Google یا ChatGPT ناچار شد بخشی از زیرساخت‌های CDN را باز نگه دارد؛ زیرساخت‌هایی که به‌دلیل ماهیت توزیع‌شده و اشتراکیشان، امکان تفکیک دقیق ترافیک مجاز و غیرمجاز را نمی‌دهند. همین مسئله باعث شد امکان دور زدن محدودیت‌ها همچنان باقی بماند و نشان داد که کنترل کامل اینترنت بدون اختلال در خدمات عادی عملاً ممکن نیست.

تحلیل فایروال اپراتور همراه اول نیز نشان می‌دهد با وجود پیچیدگی و استفاده از پروفایل‌سازی کاربران، این سیستم به‌شدت وابسته به زمان، منابع و شرایط عملیاتی است. تغییر IP، قطع و وصل اتصال، یا تلاش برای اتصال در بازه‌هایی که فایروال دچار افت عملکرد می‌شود، همچنان فرصت‌هایی برای برقراری ارتباط ایجاد می‌کند. این الگوها شباهت زیادی به رفتار فایروال چین دارند و نشان می‌دهند هرچه کنترل گسترده‌تر و پیچیده‌تر می‌شود، نقاط ضعف عملیاتی نیز افزایش می‌یابد.

در جمع‌بندی، قطع سراسری اینترنت از نظر وسعت و شدت کم‌سابقه بود، اما نتیجه نهایی آن تازه نبود. جامعه کاربران به‌سرعت خود را تطبیق داد، روش‌های جدید ارتباطی شکل گرفت و محدودیت‌ها به‌طور کامل کارساز نشدند. این تجربه نشان می‌دهد شکست چنین قطع‌هایی نه به‌دلیل ناتوانی فناوری، بلکه به این دلیل است که هیچ نظام کنترلی نمی‌تواند همزمان همه دسترسی‌های ناخواسته را مسدود کند و در عین حال خدمات ضروری را بدون آسیب حفظ نماید.

👉 voidr3aper-anon.github.io/Void-Blog/network monitoring/report-of-state
© The Void

🔍 ircf.space
@ircfspace