💎 انقلاب شیشه‌ای ایران!!! (بخش اول)
✍️ میثم ناظمی
وقتی جهان در نسل دوم هوش مصنوعی است، ما هنوز درگیر کابل‌کشی فیبر نوری در کشور هستیم!

شروع رسمی پروژه ملی فعلی «فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها (FTTH/FTTx)» را می‌توان سال ۱۴۰۱ (۲۰۲۲) در نظر گرفت.
مبنای مقرراتی پروژه به دی ۱۴۰۰ برمی‌گردد؛ در مصوبه ۳ جلسه ۳۲۹، توسعه شبکه دسترسی مبتنی بر فیبر نوری به‌عنوان پروژه اولویت‌دار مطرح شد.
سپس در اردیبهشت ۱۴۰۱ پروژه در دولت سیزدهم وارد مرحله اجرایی شد.
در آذر ۱۴۰۱ نیز وزارت ارتباطات اعلام کرد پروژه فیبر نوری منازل و کسب‌وکارها با همکاری ۱۰ اپراتور در ۱۲ استان وارد فاز اجرایی شده است.

طی حدود دو سال اخیر، یکی از پرتکرارترین موضوعات حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، پروژه توسعه فیبر نوری و FTTH بوده است؛ از سرمایه‌گذاری اپراتورها و تأمین مالی گرفته تا حفاری معابر، مجوزهای شهرداری، اختلافات و کشمکش های میان مخابرات و شهرداری‌ تهران، نحوه دسترسی اپراتورها به زیرساخت‌ها و البته میزان پوشش خانوارها، بخش قابل‌توجهی از اخبار این حوزه همچنان حول چالش‌های اجرای شبکه فیبر نوری می‌چرخد.

📌 یعنی ما 5 ساله داریم توی ایران فیبرکشی میکنیم و هنوز تمام نشده... در صورتیکه دنیا در نسل دوم AI هست... بنابراین باید به مسئولین کشور یه خدا قوت اساسی گفت!!!!

اما یک سؤال مهم وجود دارد:

🔹 آیا دنیا هم در سال ۲۰۲۶ همچنان در همین مرحله است؟
پاسخ، «خیر».
در بسیاری از کشورهای پیشرفته، فیبر دیگر یک فناوری نوظهور یا پروژه آغازین نیست، بلکه به زیرساخت پایه ارتباطات ثابت تبدیل شده است.
طبق آخرین آمار OECD، در پایان سال ۲۰۲۴، فیبر نوری به‌طور متوسط ۴۷ درصد کل اشتراک‌های پهن‌باند ثابت کشورهای OECD را تشکیل می‌داد؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۹ فقط ۲۸ درصد بود.
اما در برخی کشورها وضعیت بسیار جلوتر است:
- ایسلند: ۹۳٪
- کره‌جنوبی: ۹۰.۵٪
- اسپانیا: ۸۹٪
- فنلاند: ۸۱.۶٪
- لیتوانی: ۸۰.۷٪
یعنی در این کشورها، بخش عمده‌ای از بازار اینترنت ثابت اساساً از فناوری‌های قدیمی مانند DSL عبور کرده است. OECD نیز تصریح می‌کند که رشد بازارهای بالغ اکنون بیشتر از جنس ارتقای کیفیت و مهاجرت از شبکه‌های قدیمی به فیبر است.
- حتی در اروپا، که همچنان پروژه‌های توسعه فیبر ادامه دارد، تا سپتامبر ۲۰۲۵ شبکه‌های Full-Fibre حدود ۲۹۵ میلیون خانه را در EU39 تحت پوشش قرار داده بودند؛ معادل ۷۹٪ پوشش.
گزارش FTTH Council Europe می‌گوید بازار اروپا وارد مرحله جدیدی شده است:

از گسترش صرف شبکه به سمت استفاده و بهره‌برداری بیشتر از شبکه موجود.
به عبارت ساده‌تر، هنوز فیبر می‌کشند؛ اما مسئله دیگر فقط این نیست که:

«فیبر را به خانه برسانیم.»

بلکه سؤال این است:

«حالا با این زیرساخت چه سرویس‌ها و ارزش اقتصادی جدیدی ایجاد کنیم؟»

🔴 وضعیت ایران چیست؟
طبق آخرین آمار منتشر شده از وضعیت ارتباطات کشور، در بهار ۱۴۰۵ حدود ۱۱.۱ میلیون خانوار تحت پوشش شبکه فیبر نوری قرار گرفته‌اند، اما تعداد اشتراک‌های فعال FTTX حدود ۲ میلیون بوده است.
یعنی حتی در داخل کشور نیز یک فاصله قابل‌ توجه میان Coverage و Connection/Take-up وجود دارد.
پس مسئله ایران فقط «کشیدن فیبر» نیست؛ بلکه باید به این پرسش‌ها نیز پاسخ داد:
▪️ چرا خانواری که فیبر به محل زندگی‌اش رسیده، الزاماً به آن متصل نمی‌شود؟
▪️ مدل اقتصادی اپراتورها چگونه باید باشد؟
▪️ سرمایه‌گذاری چگونه بازگشت پیدا کند؟
▪️ زیرساخت‌های شهری چگونه باید میان اپراتورها به اشتراک گذاشته شود؟
▪️ تکلیف شبکه مسی و مهاجرت از آن چه خواهد شد؟
▪️ و مهم‌تر از همه، چه خدماتی قرار است از این ظرفیت جدید استفاده کنند؟

@iranopensource🌎