گزارش نشست علمی: تحول پارادایم‌های صلح در روابط بین‌الملل: از موازنه قدرت و نهادگرایی تا امنیت انسانی و صلح شبکه‌ای

دکتر امیر هوشنگ میرکوشش

نشست علمی تحول مفاهیم صلح در نظم بین الملل معاصر از صلح منفی تا صلح انسانی و پایدار

گروه روابط بین الملل انجمن علمی مطالعات صلح ایران

7 خرداد 1405

چکیده
مفهوم صلح در نظریات روابط بین‌الملل، از یک وضعیت ساده‌ی فقدان جنگ به سوی مفهومی چندبعدی، ساختاری و شبکه‌ای تکامل یافته است. این مقاله به بررسی سیر تحول پارادایم‌های صلح می‌پردازد. پژوهش حاضر چهار پارادایم اصلی را واکاوی می‌کند: واقع‌گرایی (صلح منفی)، لیبرالیسم (صلح نهادی)، رویکردهای انتقادی (امنیت انسانی) و در نهایت صلح شبکه‌ای به عنوان پارادایم نوظهور عصر دیجیتال. یافته‌ها نشان می‌دهد که صلح در جهان معاصر، دیگر محصول موازنه نظامی نیست، بلکه برآمده از تاب‌آوری اجتماعی، تعاملات فراملی و درهم‌تنیدگی‌های تکنولوژیک است.
۱. مقدمه
در طول تاریخ روابط بین‌الملل، صلح همواره به عنوان غایت نهایی کنشگران سیاسی مطرح بوده، اما چیستی آن همواره محل مناقشه نظری بوده است. پارادایم‌های حاکم بر مطالعات صلح، بازتاب‌دهنده نوع نگاه نظریه‌پردازان به ماهیت انسان، دولت و ساختار نظام بین‌الملل هستند. در دهه‌های اخیر، با وقوع تحولات بنیادین در تکنولوژی ارتباطی، اقتصاد جهانی و تهدیدات فراملی، پارادایم‌های کلاسیک صلح با چالش‌های جدی مواجه شده‌اند. این مقاله به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه مفهوم صلح در سایه تحولات جهانی و ظهور بازیگران غیردولتی، از یک مفهوم ایستا به یک مفهوم پویا و شبکه‌ای بدل شده است.
۲. پارادایم اول: صلح به مثابه موازنه قدرت (واقع‌گرایی)
در سنت واقع‌گرایی ، صلح یک وضعیت طبیعی یا اخلاقی نیست، بلکه صرفاً فقدان جنگ است که در ادبیات علمی به صلح منفی شهرت دارد.

ادامه مطلب در لینک زیر:
https://B2n.ir/pq8411

https://t.me/ipsan