چکیده نشست پنجم گروه علوم تجربی انجمن علمی مطالعات صلح ایران

بررسی تاثیر متقابل رهایی از درد و صلح برهم

- صلح تنها غیاب خشونت نیست و رهایی از درد در لایه‌های جسمانی، روانی و اجتماعی با صلح گره خورده است.

دکتر یوسفی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی و هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران:

- انسان دارای ابعاد جسمانی و روانی است و باید در هر دو بعد به صلح و آزادی از درد توجه کرد.
- جنگ و ناامنی از منظر جسمانی نیز آثار دارد: دردهای نامشخص، اضطراب، بی‌خوابی و افسردگی می‌تواند در بدن بازتولید شود (مثلاً پدیده PTSD پس از سانحه‌های جنگی).
- برای حافظه تجربه‌ای از جنگ‌های تاریخی و جنگ‌های اخیر خاورمیانه، به‌ویژه اثرات جنگ با سلاح‌های مدرن و سلوک‌های روانی و جسمانی در بازگشت از جنگ اشاره شد.
- مثال‌های تاریخی نشان می‌دهد که پس از جنگ‌ها، افسردگی، دردهای مزمن و اختلالات اسکلتی در سربازان شیوع بیشتری دارد، حتی وقتی آسیب جسمانی واضحی وجود ندارد.

- فیبرومیالژیا، درد مزمن و رابطه آن با صلح در بدن و جامعه
- فیبرومیالژیا به دردهای جسمانی بدون علت یافت‌شده در آزمایش‌های ساختاری اشاره دارد و درد را در سطح ذهن-بدن بروز می‌دهد.
- در ایران شیوع بالای دردهای مزمن، به‌ویژه در زنان، مشاهده می‌شود: زن‌ها حدوداً 7 تا 9 برابر مردان به این بیماری مبتلا می‌شوند؛ سهمی در حدود 4 درصد جمعیت ذکر شد. این دردها غالباً با نبود یافته‌های روشن آزمایشگاهی همراه است.
- ام‌آر‌آی عملکردی (fMRI) نشان می‌دهد اختلالاتی در مغز وجود دارد؛ در نتیجه بدن در صلح با خودش نیست و صلحِ درونی فراتر از یک درد جسمانی ساده است.
- درد مزمن منجر به بی‌خوابی، اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی می‌شود و پاسخ به داروهای مسکن محدود است؛ در نتیجه درمان جامع و چندوجهی لازم است.

- پیامدهای اجتماعی و اقتصادی درد مزمن
- درد مزمن باعث کاهش مشارکت اجتماعی، کاهش بهره‌وری و کارکرد اقتصادی فرد می‌شود و می‌تواند فقر ثانویه را تقویت کند.
- اثرات خانوادگی: والدینی با درد مزمن تجربه فرسودگی و اختلالات فرزندپروری دارند؛ بنابراین صلح در سطح خانواده به شدت تحت تأثیر درد است.
- با وجود نبودن تشخیص‌های پاتولوژیک مشخص در برخی موارد، درد جسمانی واقعی وجود دارد و درمان تنها با نگاه جسمانی ناقص است؛ باید به ابعاد روانی-اجتماعی توجه کرد.

- نقش و مسئولیت سیستم سلامت و پزشکان
- نیاز به تربیت پزشکان با رویکرد جامع: مشاهده درد از منظر جسمانی، روانی و اجتماعی و نه صرفاً به‌عنوان یک مشکل کالبدی.
- پزشکان می‌توانند نقش معماران صلح را ایفا کنند و با جدی گرفتن درد مزمن، از نادیده‌گرفتن آن جلوگیری کنند تا جامعه بتواند از منظر صلح و امنیت روانی و جسمانی بهبود یابد.
- سرمایه‌گذاری در اقتصاد سلامت باید علاوه بر درمان دارویی، به مداخلات غیر دارویی و اجتماعی توجه گسترده داشته باشد تا از درد در سطح فردی تا سطح جامعه کاسته شود.

- سؤالات و نکات کلیدی مطرح‌شده در گفتگو
- آیا دردهای مطرح‌شده می‌تواند به عنوان شاخص بی‌ثباتی اجتماعی در نظر گرفته شود؟
- برای کاهش درد مزمن و پیامدهای آن، نیاز به ترکیب درمان‌های دارویی و غیر دارویی و بهبود شرایط اجتماعی و فرهنگی وجود دارد.
- اهمیت توجه به تعامل بین صلح درون بدن، خانواده و جامعه و بازگرداندن حس امنیت به بدن به عنوان پیش‌شرط برای ایجاد صلح پایدار.

- نتیجه‌گیری اخلاقی و پیام جلسه
- جنگ و ناامنی فقط با نبردهای فیزیکی آغاز نمی‌شود؛ گاهی با درد مزمن و بی‌ثباتی روانی آغاز می‌شود.
- برای حفظ صلح در سطح جامعه، باید از بدن‌های سالم و آرام آغاز کرد و درمان درد مزمن را به عنوان مسئله‌ای اجتماعی و سیاستی در نظر گرفت.
- صلح اجتماعی از صلح درون بدن آغاز می‌شود؛ در نتیجه نظام سلامت و حاکمیت باید به مراقبت جامع از دردهای مزمن، درمان‌های غیر دارویی و حمایت‌های اجتماعی توجه ویژه کند.

۱۱ دی ۱۴۰۴

https://t.me/ipsan