گزارش نشست «بحران انرژی و بحران امید و صلح»

چهاردهمین نشست «گروه جامعه‌پژوهی صلح» انجمن علمی مطالعات صلح ایران، با همکاری گروه جامعه‌شناسی مردم‌مدار و انجمن جامعه‌شناسی ایران، یکشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ به بررسی بحران انرژی و تأثیرات آن بر امید و صلح اجتماعی اختصاص یافت.
این نشست با حضور پژوهشگران حوزه جامعه‌شناسی و انرژی، شامل محمدباقر تاج‌الدین، پرنیا رضی‌پور و کاوه طالبم، و با مدیریت حسین صولتی سروندی برگزار شد. ورود برای عموم آزاد و رایگان بود و نشست به صورت آنلاین از طریق گوگل میت قابل دسترسی بود.

نشست با ارائه محمدباقر تاج‌الدین آغاز شد. وی به مشکلات گسترده خاموشی‌های برق در شهرها و روستاها پرداخت و تأکید کرد که بحران انرژی دیگر صرفاً مسئله‌ای فنی نیست، بلکه زندگی مدرن، کارگاه‌ها و کارخانه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و هر روز خسارات اقتصادی فراوانی ایجاد می‌کند. او خاطرنشان کرد که این مشکلات، اعتماد عمومی را کاهش می‌دهند و زمینه آسیب‌های اجتماعی گسترده‌ای را فراهم می‌آورند.

پرنیا رضی‌پور، در ادامه، بعد روانی و اجتماعی بحران برق را تشریح کرد و آن را نوعی «آنومی» معرفی نمود؛ مفهومی که نشان‌دهنده فروپاشی نظم اجتماعی و فقدان امید است. وی با اشاره به اندیشه ارنست بلوخ، توضیح داد که جامعه بدون امید قادر به بازتولید خود نیست و بحران انرژی می‌تواند چرخه‌ای از ناامیدی و فروگسست اجتماعی ایجاد کند. به گفته وی، این ناامیدی مستقیماً به فرسایش صلح اجتماعی منجر می‌شود و راهکار مقابله با آن، ایجاد و تقویت گروه‌های اجتماعی مستحکم و شبکه‌های سرمایه اجتماعی است که قادر باشند امید اجتماعی را بازسازی کنند.

کاوه طالبم نیز با تمرکز بر بعد مدیریتی و گفتمانی بحران انرژی، عنوان کرد که ایراد اصلی به ناکارآمدی مدیران محدود نمی‌شود، بلکه مشکل در ناکارآمدی گفتمان عمومی و نحوه مواجهه جامعه با بحران‌ها است. او با اشاره به ایده هانا آرنت درباره «آغاز دوباره» توضیح داد که امید نمی‌تواند صرفاً با شعار ایجاد شود و برای بازسازی آن نیاز به گفتمان و فهم عمیق اجتماعی است. طالبم با اشاره به فیلم «Don’t Look Up» نشان داد که جامعه درک محدودی از تغییرات پیش‌رو دارد و بحران، زمانی رخ می‌دهد که بدیهی‌ترین امکانات و ساختارها کار نمی‌کنند. او راهکارهایی مانند بکارگیری انرژی خورشیدی و توسعه فناوری‌های تجدیدپذیر را به عنوان مسیرهای برون‌رفت از بحران برق پیشنهاد کرد و بر اهمیت ایجاد قاعده و نظم پایدار در استفاده از انرژی تأکید نمود.

در پایان، نشست بر این نکته تأکید داشت که بحران انرژی فراتر از تاریکی فیزیکی است و بر اعتماد اجتماعی، امید و صلح جامعه تأثیر می‌گذارد. راهکارهای پیشنهادی شامل تقویت شبکه‌های اجتماعی و سرمایه اجتماعی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و تغییر گفتمان عمومی بود. این نشست نشان داد که حل بحران انرژی نیازمند رویکردی ترکیبی است که ابعاد فنی، اجتماعی و روانی را همزمان در نظر گیرد و بتواند امید اجتماعی و پایداری صلح را در جامعه بازسازی کند.

https://t.me/ipsan