📎 بازتاب گفت‌وگو با خبرآنلاین. ۲
🗞خبرآنلاین: افرادی که در جنگ مستقیماً با حادثه روبه‌رو شده‌اند؛ مثلاً تخریب خانه، بمباران، دیدن پیکرها یا از دست دادن عزیزان، چه وضعیتی دارند؟
شریعت: درصد آسیب در این افراد بسیار بالاست و بسیاری از آنان به ارزیابی و کمک تخصصی نیاز دارند. اضطراب، بی‌خوابی، ترس از صداها و برانگیختگی شدید در روزهای اول می‌تواند طبیعی باشد؛ اما اگر این علائم ادامه پیدا کند، نیازمند مداخله است. برآورد ما این است که حدود نیمی از افرادی که مواجهه نزدیک با این حوادث داشته‌اند، دست‌کم نیازمند ارزیابی تخصصی هستند و بسیاری از آنان به درمان نیاز خواهند داشت. اگر این وضعیت درمان نشود، می‌تواند به افت عملکرد و در برخی شرایط به خودکشی منجر شود.
جلالی: مددکاران، امدادگران، کارکنان اورژانس، مردم محلی، کسانی که بدن‌های تکه‌تکه‌شده دیده‌اند، یا افرادی که در شهرهایی مانند تهران و اصفهان هر شب صدای بمباران و جنگنده شنیده‌اند، تجربه‌ای بسیار دشوار داشته‌اند. برای رسیدگی به این وضعیت، بخش عمومی و دولتی باید برنامه داشته باشد. بخش خصوصی هم وظیفه دارد، اما نمی‌توان فراموش کرد که بخش خصوصی برای بقا به درآمد وابسته است.
شریعت: ما برای مداخله در بحران‌ها نیازمند آمادگی، آموزش و هماهنگی هستیم؛ اما چنین هماهنگی‌ای وجود ندارد. هر دستگاهی جداگانه عمل می‌کند. در جنگ اخیر نیز این آشفتگی بارز بود. حتی مواردی رخ داد که نمایندگان وزارت بهداشت را از مرکزی که در آن مشغول ارائه خدمت بودند بیرون کردند، در حالی که متولی سلامت در کشور وزارت بهداشت است.
ما نیروهای آموزش‌دیده کافی نداریم، و گاهی هم داریم اما از آن‌ها استفاده نمی‌کنیم. یکی از دستگاه‌ها در فاصله جنگ اول و دوم تعداد زیادی از روان‌شناسان خود را برای بحران آموزش داده بود، اما وقتی بحران بعدی رخ داد، از هیچ‌کدام استفاده نشد؛ چون گروه دیگری مدعی شد که تخصص در اختیار اوست. این شکل تصمیم‌گیری لحظه‌ای و هیئتی نشان می‌دهد سازوکار لازم برای مدیریت بحران سلامت روان وجود ندارد.
جلالی: هر وقت نمی‌توانیم کاری را درست انجام دهیم، به‌جای اصلاح ساختار موجود، دنبال ساختن سازمان یا وزارتخانه جدید می‌رویم. در حالی که اسناد بالادستی می‌گویند وزارت بهداشت متولی سلامت است. اما اقتدار وزارت بهداشت بارها از سوی دستگاه‌ها، نهادها و افراد دارای نفوذ تهدید شده است. وقتی دولت نمی‌تواند نمایندگان خود را در مرکزی که برای ارائه خدمات روانی به مردم آسیب‌دیده از جنگ تشکیل شده حفظ کند، چطور می‌توان انتظار داشت سلامت روان درست مدیریت شود؟
🗞خبرآنلاین: درباره خطر خودکشی در این وضعیت چه باید گفت؟
جلالی: معمولاً در فاز حاد بحران‌ها، خودکشی افزایش پیدا نمی‌کند و حتی ممکن است حمایت‌های مدنی بیشتر شود. اما وقتی بحران مزمن می‌شود، خطر افزایش خودکشی جدی‌تر می‌شود. روند خودکشی در ایران نگران‌کننده است. در حالی که در برخی کشورهای اسکاندیناوی آمار خودکشی از حدود ۱۷ یا ۱۸ نفر در هر صد هزار نفر به زیر ۱۰ نفر رسیده، ما از حدود ۳.۵ یا ۴ نفر در هر صد هزار نفر به سمت عدد ۱۰ نزدیک شده‌ایم، شاید هم از آن عبور کرده باشیم. مشکل این است که چند سالی است وزارت بهداشت و پزشکی قانونی آمار خودکشی را به‌صورت منظم اعلام نمی‌کنند.
شریعت: آمار رسمی روشنی در دسترس نیست، اما در سال ۱۴۰۲ افزایش قابل توجهی در خودکشی و اقدام به خودکشی داشتیم. احتمال دارد سال ۱۴۰۵ نیز وضعیتی مشابه یا نگران‌کننده داشته باشد.
جلالی: بر اساس برخی آمارهای پراکنده که برای تدوین یک سند رسمی بررسی کرده‌ام، داده‌های بعضی نهادهای انتظامی نشان می‌داد یک سال پس از ۱۴۰۱، افزایش معنی‌داری در خودکشی در میان جمعیت‌های دانش‌آموزی و دانشجویی رخ داده است.
🗞خبرآنلاین: برخی از فرسودگی یا خستگی جمعی در جامعه ایران حرف می‌زنند. آیا این تعبیر درست است؟
جلالی: برای پاسخ دقیق، نیازمند رصد علمی و منظم هستیم؛ چیزی که عملاً در دستور کار نیست. پیمایش‌های دوره‌ای سلامت روان وجود داشت، اما روند انجام و انتشار آن‌ها با ملاحظات سیاسی و امنیتی متوقف شد. از سال ۱۳۹۷ و خروج آمریکا از برجام، فشار اقتصادی و نااطمینانی در زندگی مردم افزایش یافت و ما وارد نوعی وضعیت اضطراری غیررسمی شدیم. از جنگ دوازده‌روزه به بعد، این اضطرار غیررسمی شکل آشکارتری پیدا کرد.
📎 بقیه در ادامه. ۲/۳
#بازتاب
Post #5314
1.58K
