ایران در طول دهه‌های متمادی، تلاش ویژه‌ای در امر مبارزه با معضل مواد مخدر داشته است. این اهتمام در دو محور اساسی سیاست‌های ناظر بر مواد مخدر تجلی یافته است: نخست، مقابله با عرضه که شامل کشفیات گسترده، انسداد مسیرهای ترانزیت و ارتقای مستمر ظرفیت‌های مرزبانی و انتظامی است؛ و دوم، کاهش تقاضا که با گسترش درمان‌های دارویی و روانی–اجتماعی، توسعه‌ی برنامه‌های درمان نگهدارنده، پیشگیری اجتماعی، آموزش‌های عمومی و الگوهای کاهش آسیب دنبال شده است.
در راستای تحقق این اهداف، ایران سرمایه‌گذاری‌های چشمگیر انسانی، فنی و مالی انجام داده و در این مسیر، هزینه‌های قابل توجهی را متحمل شده است.
دستاوردهای ملی در حوزه‌ی کنترل و درمان اعتیاد
حاصل این اقدامات و تلاش‌های بی‌وقفه، مجموعه‌ای از دستاوردهای ملموس و مستند است. این دستاوردها در گزارش‌ها و ارزیابی‌های نهادهای بین‌المللی ذی‌ربط، از جمله مراجع تخصصی سازمان ملل متحد و شبکه‌های تخصصی حوزه‌ی سلامت، مورد اشاره، تأیید و حتی الگوبرداری قرار گرفته است.
از جمله نتایج این تلاش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. کاهش سرعت افزایش شیوع مصرف مواد و اعتیاد در جمعیت عمومی طی ده سال اخیر
۲. کاهش قابل توجه مصرف تزریقی مواد، که پرخطرترین الگوی مصرف محسوب می‌شود
۳. کاهش قابل توجه نرخ انتقال عفونت‌های منتقل‌شونده از راه خون (ناشی از مصرف تزریقی)، به‌ویژه کاهش شیوع ویروس HIV و بیماری ایدز از راه مصرف مواد
۴. گسترش مراکز درمانی اعتیاد و توسعه‌ی درمان‌های مبتنی بر شواهد علمی، مانند درمان‌های نگهدارنده با متادون و سایر داروهای تأییدشده، بهبود شاخص‌های دسترسی به خدمات مشاوره و حمایت‌های روان‌شناختی، و پیوستن شمار کثیری از بیماران به برنامه‌های درمانی متنوع در سطح کشور
۵. شکل‌گیری زیرساخت‌های اولیه‌ی همکاری و هم‌افزایی میان بخش بهداشت، سازمان‌های حمایتی و نهادهای مدنی
۶. اصلاح نسبی قوانین مرتبط با مبارزه با مواد مخدر
این پیشینه‌ی موفق و نتایج حاصله، به مثابه سرمایه‌ای راهبردی و ارزشمند تلقی می‌گردد. ازاین‌رو، هرگونه تغییر در سیاست‌های آتی در این حوزه باید با هدف حفظ و ارتقای این دستاوردها طراحی و اجرا شود و به هیچ عنوان نباید به تضعیف این میراث ارزشمند منجر گردد.
طرح جدید دولت و نگرانی‌های انجمن
در تاریخ ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۴، سخنگوی محترم دولت در نشست خبری با اصحاب رسانه، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره‌ی اعطای مجوز کشت خشخاش، از اتخاذ تصمیم دولت مبنی بر کشت این گیاه برای بهره‌برداری در صنایع داروسازی کشور خبر داد.
در همین راستا، پیش‌تر با موافقت مقام محترم ریاست جمهوری مقرر شده بود که سالمندان دچار اعتیاد و افرادی که در معرض عوارض آن قرار دارند، ضمن دریافت سهمیه‌ای مشخص از مواد افیونی، از اماکن امن و تحت نظارت جهت مصرف نیز برخوردار گردند.
انتشار این اخبار، موجی از نگرانی را در جامعه علمی روان‌پزشکان ایران برانگیخته است. این انجمن به‌عنوان مرجع علمی مستقل در حوزه‌های پیشگیری، کاهش آسیب و درمان اعتیاد، وظیفه‌ی خود می‌داند که عواقب و پیامدهای چنین تصمیماتی را مورد بررسی دقیق قرار داده و هشدارهای لازم را به مسئولان محترم ارائه کند.
ضرورت بررسی علمی، چندرشته‌ای، مستقل و شفاف
طرح دولت مبنی بر اعطای مجوز کشت خشخاش و تخصیص سهمیه به برخی گروه‌های خاص، ممکن است منافعی مانند تأمین آلکالوئیدهای دارویی و تقویت ظرفیت تولید داروهای مسکن در پی داشته باشد؛ لیکن، چنانچه این سیاست پیش از اجرا به‌صورت شفاف و با رویکرد چندرشته‌ای و علمی در مجامع تخصصی مطرح و بررسی نگردد، می‌تواند منشأ عوارض جدی و غیرقابل جبران گردد.
بنابراین، بررسی جامع این طرح از ابعاد بهداشتی، درمانی، همه‌گیرشناسی، جامعه‌شناختی، حقوقی، اخلاقی، امنیتی، تغذیه‌ای، اقتصاد سلامت، کشاورزی و محیط‌زیستی، با توجه به شرایط خاص اقتصادی (تورم، بیکاری و جذابیت نسبی کشت‌های با سودآوری بالا)، اجتماعی (حاشیه‌نشینی، آسیب‌پذیری خانوارها و نابرابری در دسترسی به خدمات درمانی) و جغرافیایی کشور (وسعت سرزمین، تنوع اقلیمی و مرزهای طولانی و مستعد قاچاق)، ضرورتی انکارناپذیر است.
ادامه در صفحه‌‌ی دوم
#هیات_مدیره
#اطلاع‌رسانی