Savollar:
1-savol: "Qahramon va uning soyasi" Kimyoda shunday bir element borki, u hayot uchun juda muhim, ammo uning birikmasi juda zaharli. Qizig‘i shundaki, qadimda bu elementni topgan olimlar uni "yaxshi ko‘rilgan" deb atashgan, lekin u bilan ishlash juda xavfli. U o‘zining turli xil modifikatsiyalariga ega: biri yorug‘likda yonadi (qorong‘uda nur sochadi), ikkinchisi esa oddiy gugurt qutilarining yon qismida ishlatiladi.
Savol: Bu qaysi element va u qaysi ikki xil modifikatsiyada mavjud?
2-savol: "Ko‘rinmas xonanda" Bu modda o‘z holicha hech qanday ta’mga, hidga yoki rangga ega emas. Lekin u hayotning asosiy energiyasini saqlaydi. Agar u bo‘lmasa, na o‘simliklar nafas olardi, na hayvonlar yashardi. Qiziq tomoni shundaki, u ko‘p metallarni "yeydi" (oksidlaydi) va ularni yaroqsiz holga keltiradi, lekin aynan u bizni quyoshning halokatli nurlaridan himoya qiluvchi "qobiq"ni hosil qiladi.
Savol: Gap qaysi gaz haqida ketmoqda?
3-savol: "Qirollik tanlovi" O‘rta asr alkimyogarlari bitta kuchli moddani izlashgan. U shunday kuchga egaki, o‘zining tarkibiga qimmatbaho oltinni ham "eritib" yuborishga qodir. Biroq, u alohida-alohida olingan kislotalarning hech biriga bo‘ysunmaydi. U faqat ikki xil kislotaning ma’lum bir nisbatdagi aralashmasi orqali paydo bo‘ladi.
Savol: Bu qaysi aralashma va uning nomi nima?
4-savol: "Ikkilamchi hayot" Bu elementni davriy jadvalda "tabiatning eng murakkab quruvchisi" deb atash mumkin. U bilan birikkan millionlab organik moddalar mavjud. Uning sof ko‘rinishdagi ikki xil holati bor: biri dunyodagi eng qattiq moddalardan biri (qimmatbaho tosh), ikkinchisi esa juda yumshoq bo‘lib, biz har kuni undan yozish uchun foydalanamiz.
Savol: Bu qaysi element va uning bu ikki holati qanday ataladi?
5-savol: "Qon va dengiz" Bizning qonimiz qizil rangda bo‘lishi uchun tarkibida ma’lum bir metall (ion) juda muhim. Agar bu metallni inson tanasidan olib tashlasak, nafas olish jarayoni to‘xtaydi. Qizig‘i shundaki, dengizdagi ba'zi mollyuskalarning "qoni" ko‘k rangda bo‘ladi. Ularda esa aynan shu metall o‘rniga boshqa bir metall mavjud.
Savol: Inson qonidagi va mollyuskalar qonidagi metallarni ayting.
Javoblar:
1-javob: Fosfor. Oq fosfor (yonuvchan) va qizil fosfor (gugurt uchun).
2-javob: Kislorod (oksidlanish jarayoni va ozon qatlami O_3 haqida).
3-javob: "Shoh arog‘i" (Aqua regia). Nitrat va xlorid kislotalar aralashmasi.
4-javob: Uglerod. Olmos va grafit.
5-javob: Inson qonida Temir (Fe) – gemoglobin, mollyuskalarda Mis (Cu) – gemotsianin.
Post #975
545
- 👍 2
- ❤ 1