——————————————————
اطلاعیه
با اندوهی عمیق، با یکی از همکاران برجسته و بازنشسته خود وداع می‌کنیم؛ استادی که در طول دهه‌ها، نقش مهمی در شکل‌گیری چهره علمی دانشگاه ما، به‌ویژه در زمینه‌های ریاضیات و علوم رایانه، ایفا کرد.
هانس یورگ اشتتر (Hans Jörg Stetter) در تاریخ ۸ آوریل ۱۹۳۰ در شهر مونیخ متولد شد. پس از تحصیل در دانشگاه فنی مونیخ، پژوهش دکترای خود را در سال ۱۹۵۶ به دینامیک گازها، به‌ویژه معادلات دیفرانسیل جزئی هایپربولیک اختصاص داد. در سال‌های بعد، تمرکز علمی خود را به آنالیز عددی معادلات دیفرانسیل معمولی معطوف کرد و به‌ویژه پس از پیوستن به دانشگاه فنی وین (که در آن زمان با نام Technische Hochschule Wien شناخته می‌شد) در سال ۱۹۶۵ — جایی که نخستین مرکز رایانه دیجیتال دانشگاه را تأسیس کرد — به یکی از چهره‌های پیشگام در این رشته نوپا بدل شد.
کتاب او با عنوان Analysis of Discretization Methods for Ordinary Differential Equations (انتشارات Springer، سال ۱۹۷۳) تا امروز یکی از منابع مرجع استاندارد در این زمینه به‌شمار می‌رود. از جمله دستاوردهای نوآورانه‌ی او می‌توان به ارائه‌ی نمایش‌های خطای مجانبی و روش‌های اصلاح نقص (Defect Correction) برای انتگرال‌گیری توافقی اشاره کرد که به‌صورت رویکردهای پذیرفته‌شده در آنالیز عددی جا افتاده‌اند.
در سال‌های بعد، اشتتر به حوزه‌های جدیدی از جمله حوزه مشترک بین جبر رایانه‌ای چندمتغیره و آنالیز عددی روی آورد که در آن زمان موضوع پر سر و صدایی بود. او به‌عنوان استاد بازنشسته، پس از سال‌ها کار متمرکز از سال ۱۹۹۸، دومین کتاب خود با عنوان Numerical Polynomial Algebra (انتشارات SIAM، سال ۲۰۰۴) را منتشر کرد. دامنه‌ی گسترده‌ی علایق علمی او در همکاری‌های بین‌المللی فراوانش نیز نمایان بود که اغلب در قالب ملاقات‌های پژوهشی در خارج از کشور صورت می‌گرفت.
او در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۰۵، نگرش علمی خود را چنین بیان کرده بود:
«تا کنون در بسیاری از موارد، ما تنها نتیجه‌ی نهاییِ انتزاعی را می‌بینیم، نه مسیر فکری‌ای را که به آن منجر شده است...»
“... in many cases up to now we see only the abstract final result, but not the way in which it was conceived ...”
هانس اشتتر، به‌عنوان یک معلم دانشگاهی، نسل‌های متعددی از دانشجویان و همکاران را پرورش داد. سبک تدریس او با وضوح روش‌شناختی، و نیز تلاش برای پیوند دادن ایده‌ها، دقت صوری و شهود شناخته می‌شد. او با وجود انصاف و روحیه‌ی همکاری‌اش، استانداردهای بالایی برای خود و شاگردانش تعیین کرده بود.
یکی از گفته‌های ماندگار او چنین بود:
«خطا — به این معنی نیست که کاری اشتباه انجام شده است...»
“Error — that doesn’t mean that something was done wrongly ...”
اشتتر همچنین در سیاست‌گذاری دانشگاهی نقش فعالی داشت. در سال‌های نخست حضورش در وین، سهم مهمی در پایه‌گذاری رشته‌ی علوم رایانه به‌عنوان یک حوزه‌ی مستقل و نوآورانه در دانشگاه فنی وین ایفا کرد و حتی در سطح ملی، در هنگام اصلاح قانون آموزش فنی در سال ۱۹۶۹، به‌طور مؤثر از این هدف دفاع کرد.
با طنز خاص خود، روزی درباره نقش پیشگامانه‌اش در پیدایش علوم رایانه در اتریش چنین گفت:
«اتریش موردی ناامیدکننده است — اما معجزه‌ها همیشه مقدار مورد انتظار (اميد رياضي) مثبت دارند!»
“Austria is a hopeless case — but miracles have a positive expected value!”
تا به امروز، دانشکده‌ی انفورماتیک دانشگاه فنی وین با احترام از نقش تعیین‌کننده‌ی او به‌عنوان یکی از پیشگامان فناوری محاسباتی یاد می‌کند.
حتی پس از بازنشستگی، هانس اشتتر پیوند نزدیکی با مؤسسه آنالیز و محاسبات علمی حفظ کرد و همواره در گردهمایی‌های اعضای پیشین و فعلی مؤسسه حضور می‌یافت. ارتباط ما با او پس از درگذشت همسر گرامی‌اش، کریستینه، نیز ادامه داشت. آخرین بار، در تاریخ ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، فرصتی مغتنم بود که جشن ۹۵ سالگی او را در کنار رئیس دانشکده و نمایندگان دانشکده انفورماتیک گرامی بداریم.
با نهایت تأسف و همدردی، تسلیت صمیمانه‌ی خود را به خانواده‌ی ایشان ابراز می‌داریم.
Winfried AUZINGER, Dirk PRAETORIUS, and Gabriela SCHRANZ-KIRLINGER
وینفرید آوتسینگر، دیرک پراتوریوس و گابریلا شرانتس-کیرلینگر
به‌نمایندگی از همکاران مؤسسه آنالیز و محاسبات علمی
——————————————————
#آنالیز_عددی #پیشکسوت #درگذشت
——————————————————
🆔 @IMS_NA
🆔 @IranianMathematicalSociety
🆑کانال کمیسیون تخصصی آنالیز عددی.