Банк Ідэй

“Біялагічны працэс змены ўлады непазбежны”: Як уладкаваная вертыкаль і як магчымы транзіт у Беларусі

Журналістка Вольга Лойка абмяркоўвае з заснавальнікам Цэнтра Новых Ідэй і праекта Maldzis Рыгорам Астапенем транзіт эліт і эліты транзіту ўлады.

Чытайце на нашым сайце тэкставую версію выпуску «Беларусь-2030» — сумеснай праграмы Банка Ідэй і Еўрарадыё.

Поўную версію глядзіце на YouTube.

Запрашаем на дыскусію Банка Ідэй пра будучыню аўтарытарных рэжымаў, выклікі для заходніх дэмакратый і магчымыя сцэнары палітычных зменаў у Беларусі і Еўропе.

Разам з вядомай амерыканскай журналісткай Эн Эплбаўм і юрыстам і былым палітвязнем Максімам Знакам абмяркуем, як змяняецца аўтарытарызм у сучасным свеце, ці здольныя дэмакратыі эфектыўна супрацьстаяць яго ўзмацненню і як заходнім краінам будаваць адносіны з аўтарытарнымі рэжымамі, спалучаючы прагматычныя інтарэсы з дэмакратычнымі каштоўнасцямі.

Асобную ўвагу нададзім Беларусі і Расіі: ці магчымыя палітычныя змены ў гэтых краінах, як на іх можа паўплываць завяршэнне вайны ва Украіне і якую ролю ў гэтых працэсах можа адыграць Захад. Калі ўзаемадзеянне з аўтарытарнымі рэжымамі можа прыносіць вынікі, якія рызыкі яно стварае і як дэмакратыям адстойваць свае доўгатэрміновыя стратэгічныя інтарэсы?

Мадэратар: Антон Раднянкоў — старшыня Рады Цэнтра новых ідэй.

Размова будзе адбывацца па-ангельску без перакладу.

🗓 Калі: 15 кастрычніка, 16:45–18:30
📍 Дзе: Варшава

Колькасць месцаў абмежаваная! Мы дашлем пацвярджэнне рэгістрацыі і дакладнае месца за дзень да мерапрыемства

🔜 Падрабязная праграма і рэгістрацыя на нашым сайце

⚡️На YouTube-канале Банка Ідэй пачынаецца анлайн-воркшоп “Еўраінтэграцыя беларусі: ідэйны залаты актыў ці беларуская эмігранцкая ўтопія?”

👤 Удзельцікі і ўдзельніцы: Рыгор Астапеня, Зміцер Крук, Роза Турарбекава, Зміцер Міцкевіч, Кацярына Глод, Рыгор Ніжнікаў, Каміль Клысінскі, Генадзь Коршунаў, Максім Кудрэвіч, Вольга Лойка, Аляксандр Кныровіч, Юрый Дракахруст, Андрэй Казакевіч

📍 Глядзець трансляцыю

Рэжым Лукашэнкі спрабуе манеўраваць паміж транзакцыянізмам Трампа, для якога сама здзелка можа быць важнейшай за яе змест, і рэсентыментам Крамля, які прагне статусу Захаду, а саступкі ўспрымае як слабасць і запрашэнне да эскалацыі.

Праз кантакты з Вашынгтонам Мінск разлічвае аслабіць заходні ціск і прадэманстраваць самастойнасць. Аднак межы гэтай самастойнасці вызначае найперш Масква: чым больш Крэмль схіляецца да канфрантацыі з Захадам, тым менш прасторы застаецца для беларускай гульні. Падрабязнасці ў калонцы Глеба Фіцнера “Паміж амерыканскім транзакцыянізмам і расійскім рэсентыментам. Чаго чакаць Беларусі?”

👉 Чытайце на нашым сайце

Ці можа прапаганда ў адукацыі сапсаваць цэлае пакаленне? Як ШІ псуе школьнікаў? І чаму такім жывучым аказаўся міф пра “найлепшую ў свеце савецкую адукацыю“?

Журналістка Вольга Лойка абмяркоўвае магчымасці і выклікі для сучаснай адукацыі у сумесным праекце Банка Ідэй і Еўрарадыё “Беларусь-2030“ з сузаснавальніцай адукацыйных праектаў, спікер-коўчам праектаў TEDxUlicaMińska і TEDxMinsk, кансультанткай па пытаннях дзелавых камунікацый Валянцінай Чэкан.

📌 Глядзіце на YouTube

Падзеі 2020 года сталі для беларускага грамадства траўмай яшчэ і таму, што жорсткасць здзяйснялі такія ж беларусы, якія разам са сваімі ахвярамі вучыліся па тых жа кніжках. Невыпадкова ў жніўні 2020 года папулярнымі сталі гісторыі пра замежных баевікоў у масках, бо “нашы так не маглі б”.

Адкуль бяруцца тысячы суддзяў, следчых і турэмных наглядчыкаў і як яны могуць калектыўна рабіць жудасныя рэчы? Адсутнасць сумлення, прыхаваны садызм ці прыстасаванне закладнікаў бязлітаснай механікі сістэмы? Магчыма, усе адказы слушныя. Падрабязнасці ў калонцы Максіма Знака “Інавацыі зла: чаму рэпрэсіўная сыстэма пераймае горшыя практыкі”.

👉 Чытайце на нашым сайце

🔥 “Беларуская культура: будуем сусветны брэнд”: як прайшоў першы Салон Банка Ідэй у Варшаве

1 кастрычніка варшаўскі Stand Up Lokal ледзь умясціў усіх ахвотных: на сустрэчу, прысвечаную будучыні і прасоўванню беларускай культуры ў свеце, сабралася сотня чалавек. Поўны аншлаг паказаў: пытанне захавання і развіцця нашага мастацтва за межамі краіны сёння баліць і цікавіць многіх.

На сустрэчы разбіраліся разам са спікерамі і спікеркамі:
• Вольга Мжэльская — пра новую арт-інфраструктуру;
• Цімур Кудзеліч — пра будучыню белліту;
• Аляксей Палуян — пра выклікі беларускага кіно ў Еўропе;
• Анастасія Рыдлеўская — пра стварэнне музыкі без лэйблаў.

Акрамя яркай дыскусіі пры мадэрацыі культуролага Максіма Жбанкова, госці сустрэчы ўбачылі сапраўдны скарб ад ініцыятывы MALDZIS і Рыгора Астапені — арыгінал "Слоўніка беларускай гаворкі" Івана Насовіча 1870 года.

➡️ Глядзіце фотарэпартаж ад Johnny Cosmic'a і чытайце падрабязнасці на нашым сайце

🔘 DW Akademie шукае даследчыкаў для новай справаздачы пра стан развіцця медыя

Фокус даследавання: уплыў ШІ, геапалітыкі і патрэба ў адвакацыйнай працы ў медыяіндустрыі.

⏩ Што патрабуецца:
• Ад вас патрабуецца 2 тыдні часу, а рэалізаваць праект трэба будзе на працягу трох месяцаў.

🔥 Дэдлайн: сёння!
➡️ Падрабязнасці

🔘 Art Explora x Cité internationale des arts — рэзідэнцыя на 3 або 6 месяцаў

Набіраюць каля 20 чалавек без узроставых абмежаванняў і з любой краіны, але з пяццю гадамі практыкі і міжнародным досведам. Можна падавацца аднаму ці адной або калектывам. Чакаюць праектаў на скрыжаванні мастацтва і навукі, пра сацыяльныя, экалагічныя і тэхналагічныя пытанні — і тлумачэння, чаму развіваць іх трэба менавіта ў Францыі.

⏩ Што прапануюць:
• Студыю каля 50 м² для жыцця і працы, 1000 EUR на месяц, вытворчы грант 3000 EUR і дарогу.
• Калектыву — 2000 EUR на месяц на ўсіх.
• Куратарская падтрымка і ментарскія сустрэчы.
• Абавязкова — удзел у фестывалі адкрытых майстэрняў.

🔥 Дэдлайн: 30 кастрычніка, 23:59 (па Парыжы)
➡️ Падрабязнасці

🔘 Brooks International Fellowship — 6 месяцаў у Tate Britain і Delfina Foundation для міжнародных даследчыкаў і даследчыц

Дзве стыпендыі 2027 года:
• "Leonora Carrington: Art and the Theatre of Life" — пра тэатр і перфарматыўнасць у практыцы мастакоў і мастачак
• "Artist Supported Studios" — пра тое, як галерэі падтрымліваюць мастакоў і мастачак праз доўгатэрміновую працу з supported studios.

Можна падавацца даследчыкам і даследчыцам, куратарам і куратаркам, мастакам і мастачкам, аўтарам і аўтаркам ды іншым прафесіяналам і прафесіяналкам у візуальным мастацтве, якія базуюцца па-за Вялікабрытаніяй і маюць даследчы досвед.

Важна: трэба быць у Вялікабрытаніі ўвесь перыяд (5 красавіка – 17 верасня 2027), поўная занятасць 36 гадзін на тыдзень (4 дні ў Tate, 1 дзень — праграма Delfina Foundation).

⏩Што прапануюць:
• Авіябілет у абодва бакі, трансфер з аэрапорта, кампенсацыя і падтрымка з візай.
• Стыпендыя 40 GBP у дзень, праязны ў Лондане, асобны пакой у Delfina Foundation і даследчы рэсурсны бюджэт.
• Доступ да калекцый і сетак Tate і паездкі ў іншыя інстытуцыі Вялікабрытаніі і Еўропы.

🔥 Дэдлайн: 21 кастрычніка
➡️ Падрабязнасці

🔘 Вакансія! Беларускі расследавальніцкі цэнтр шукае журналістаў на стажыроўку з магчымасцю працаўладкавання

Што будзеце рабіць:
• Удзельнічаць у падрыхтоўцы расследаванняў і рабіць OSINT-даследаванні.
• Шукаць і аналізаваць даныя ў спецыялізаваных базах, разбірацца ў фінансавых і мытных дакументах.
• Шукаць герояў і экспертаў.

Чаго чакаюць:
• Досведу ў стварэнні лонгрыдаў і аналітычных матэрыялаў, умелага працавання з вялікім аб’ёмам даных і разумення фінансавай і карпаратыўнай справаздачнасці.
• Граматнасці ў беларускай і рускай; англійскай не ніжэй за B1; крытычнага мыслення.

⏩Што прапануюць:
• Навучанне метадалогіі БРЦ па стварэнні расследаванняў, доступ да ўнутраных гайдаў, падтрымку рэдактараў.
• Удзел у рэзанансных расследаваннях, навучанне і суправаджэнне па лічбавай бяспецы і абароне крыніц.
• Стабільную зарплату.

➡️ Каб падацца: дашліце рэзюме, прыклады прац і матывацыйны ліст на yana@investigatebel.org

У 2026 годзе BEROC скончыў вялікі даследчы праект па вывучэнні еўраінтэграцыі Беларусі у эканамічным вымярэнні. Галоўнай мэтай гэтага цыклу даследаванняў было праэкзаменаваць ідэю беларускай еўраінтэграцыі, кіруючыся крытэрыямі эканамічнага аналізу і эканамічнай палітыкі, заснаванай на фактах, даных і доказах. Гэтая серыя даследаванняў дае адказы на пытанні: якія магчымасці і рызыкі будуць атаясамляцца з еўраінтэграцыяй; якія захады эканамічнай палітыкі магчымыя, каб нівеліраваць выяўленыя рызыкі.

Цыкл даследаванняў BEROC фактычна пастулюе, што еўраінтэграцыя — цалкам рэалістычная і шматабяцальная опцыя для Беларусі, па меншай меры, у эканамічнай прасторы.

На вокршопе “Еўраінтэграцыя Беларусі: ідэйны залаты актыў ці беларуская эмігранцкая утопія?” мы хочам прааналізаваць ідэю еўраінтэграцыі праз прызму сённяшніх рэалій.

📅 7 кастрычніка | 🕒 15:00 (CET)
📍 Глядзець трансляцыю

👤 Удзельцікі і ўдзельніцы: Рыгор Астапеня, Зміцер Крук, Роза Турарбекава, Зміцер Міцкевіч, Кацярына Глод, Рыгор Ніжнікаў, Каміль Клысінскі, Генадзь Коршунаў, Максім Кудрэвіч, Вольга Лойка, Аляксандр Кныровіч, Юрый Дракахруст, Андрэй Казакевіч

👉 Падрабязнасці на нашым сайце

Чаму незалежныя СМІ раз’юшваюць усіх: ад Лукашэнкі да Ціханоўскага?

Журналістка Вольга Лойка абмяркоўвае з медыяэкспертам, кандыдатам навук, былым дацэнтам факультэта журналістыкі БДУ Дзмітрыем Нікановічам асноўныя выклікі і магчымасці, якія будуць стаяць перад беларускімі медыя ў бліжэйшыя гады, магчымасці і рызыкі для СМІ ў краіне і ў экзайле.

Чытайце на нашым сайце тэкставую версію выпуску «Беларусь-2030» — сумеснай праграмы Банка Ідэй і Еўрарадыё.

Поўную версію глядзіце на YouTube.

На працягу больш чым трох дзесяцігоддзяў Швецыя была адным з найбольш паслядоўных прыхільнікаў дэмакратыі, правоў чалавека і грамадзянскай супольнасці ў Беларусі. Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і наступных рэпрэсій шведская падтрымка пашырылася і стала ўключаць палітычную падтрымку беларускіх дэмакратычных сіл, незалежных медыя, даследаванняў і палітычнага дыялогу.

Пасля парламенцкіх выбараў у Швецыі 13 верасня 2026 года галоўнае пытанне палягае не ў тым, ці працягне Швецыя падтрымліваць дэмакратычную Беларусь, а ў тым, як гэтая падтрымка будзе арганізаваная. Змена ўрада наўрад ці зменіць агульную пазіцыю Швецыі, але яна можа паўплываць на ключавыя інстытуцыі, асабліва Шведскае агенцтва міжнароднага супрацоўніцтва ў галіне развіцця (Sida), а таксама на шырэйшую архітэктуру падтрымкі, створаную за апошнія тры дзесяцігоддзі. Падрабязнасці ў калонцы Вікторыі Леўкавец.

👉 Чытайце на нашым сайце