آیا ابتلا به یک اختلال خونریزی‌دهنده به‌معنای مصونیت در برابر ترومبوز است؟

پاسخ علمی، منفی است.

خونریزی و ترومبوز دو وضعیت کاملاً متقابل نیستند. کاهش فعالیت بخشی از سیستم انعقادی می‌تواند احتمال تشکیل لخته را کمتر کند، اما سایر مسیرهای ایجاد ترومبوز همچنان فعال‌اند. بر اساس سه‌گانه ویرشو، کند شدن جریان خون، آسیب دیواره عروق و افزایش تمایل به انعقاد، سه سازوکار اصلی تشکیل لخته محسوب می‌شوند.

برخی موقعیت‌های بالینی نیز می‌توانند این خطر را افزایش دهند؛ از جمله:

• بارداری و دوره پس از زایمان
• جراحی و بستری‌شدن
• عفونت و التهاب شدید
• بی‌حرکتی طولانی‌مدت
• مواجهه با برخی درمان‌های هموستاتیک، به‌ویژه همراه با سایر عوامل خطر

در پژوهش ما روی ۱٬۲۵۱ بیمار مبتلا به اختلالات خونریزی‌دهنده نادر، ۱۲ بیمار معادل ۰٫۹۶ درصد، سابقه ترومبوز تأییدشده با تصویربرداری داشتند. تمام رویدادها وریدی بودند؛ ۵۰ درصد به‌صورت ترومبوز ورید عمقی (DVT) و ۴۱٫۷ درصد به‌صورت ترومبوز وریدهای مغزی (CVT) رخ داده بودند.

این میزان، شیوع تجمعی مادام‌العمر در جمعیت مورد مطالعه است و نباید به‌عنوان میزان بروز سالانه تفسیر شود.

نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که ترومبوز در اختلالات خونریزی‌دهنده نادر است، اما خطر آن صفر نیست. بنابراین در موقعیت‌های پرخطر، احتمال خونریزی و ترومبوز باید به‌طور هم‌زمان و فردمحور ارزیابی شود. این موضوع به‌معنای حذف یا قطع درمان‌های هموستاتیک نیست؛ بلکه بر انتخاب دقیق درمان، تنظیم دوز و پایش بالینی تأکید دارد.

📄 Naderi M, et al.
“Thrombosis in rare bleeding disorders: a bleeding phenotype does not fully preclude thrombotic risk—frequency, clinical contexts, and management in a large Iranian cohort.”
Thrombosis Journal. 2026;24:69.

🔗 https://link.springer.com/article/10.1186/s12959-026-00901-5
DOI: 10.1186/s12959-026-00901-5