🔰گفت‌وگو با زهرا محققیان پیرامون کتاب «جنسیت و دیگری‌سازی»؛
سیمای زن مسلمان در عصر عباسی
تصویر زن در متن چگونه ساخته شد
🔸به گفته مترجم: «زالشیخ به‌جای این‌که دنبال «زنان واقعی» در دل تاریخ بگردد، می‌پرسد تصویر زن در متن چگونه ساخته شده و چه کارکردی داشته است. خودش تصریح می‌کند که متون ادبی را نباید پنجره‌ای رو به گذشته گرفت، بلکه باید سازوکارهای متنیِ ساخت ایدئولوژی و بازنمایی را در آن‌ها دید.»
🔸️اهمیت این کتاب پیش از هر چیز در روش آن است. الشیخ به‌جای این‌که دنبال «زنان واقعی» در دل تاریخ بگردد، می‌پرسد تصویر زن در متن چگونه ساخته شده و چه کارکردی داشته است. خودش تصریح می‌کند که متون ادبی را نباید پنجره‌ای رو به گذشته گرفت، بلکه باید سازوکارهای متنیِ ساخت ایدئولوژی و بازنمایی را در آن‌ها دید. نیکولا کلارک، یکی از منتقدان کتاب، یادآور می‌شود که این رویکرد از نظریه پسااستعماری و از پژوهش‌هایی مثل آثار بوحدیبه درباره جنسیت و امر جنسی در جهان پیشامدرن بهره می‌گیرد.
🔸️به نظر مؤلف، بازنمایی زنان در تاریخ‌نگاری اسلامی حول چند الگوی تکرارشونده می‌چرخد. اصلی‌ترین‌شان دوگانه‌سازی اسلام در برابر جاهلیت است. نمونه روشنش قصه «زنان بدکاره حضرموت» در مقدمه کتاب است: گفته می‌شود این زنان با شنیدن خبر مرگ پیامبر(ص) آشکارا شادی کردند و ابوبکر دستور مجازات سخت‌شان را داد. این یک روایت است، اما سه کار هم‌زمان انجام می‌دهد؛ هراس از بازگشت شرک را بیان می‌کند، زنان را نماد جاهلیتِ در برابر اسلام می‌سازد، و نظم را با سرکوب همان زنان برمی‌گرداند.
🔸️هسته استدلال کتاب در این‌جا سیاسی است. سنت متنی عباسی نسبت به امویان هم‌دلی نداشت و آنان را فاسد و بی‌خدا نشان می‌داد تا حکومت تازه‌ای که جایشان نشسته بود موجه جلوه کند. هند بنت عتبه دقیقاً از همین‌جا اهمیت می‌یابد؛ او فقط یک زن جاهلی نیست، مادر نخستین خلیفه اموی است، و همین نسب او را به ابزاری برای نقد خاندان حاکم بدل می‌کند. وقتی می‌خواهند امویان را بی‌اعتبار کنند، از مادر بنیان‌گذارشان شروع می‌کنند
ibna.ir/x6Kwp
@ibna_official
Post #32239
35
