🔰نگاهی به جهان «سنترال پارک غربی» وودی آلن؛
روایت‌هایی برای بی‌گناه ماندن

🔸اجرای تازه «سنترال پارک غربی» نوشته وودی آلن با ترجمه ایرج سنجری و کارگردانی ژاله صامتی در تماشاخانه ایرانشهر، فرصتی دوباره برای مواجهه با یکی از کمدی‌های تلخ آلن فراهم کرده است؛ نمایشی که در ظاهر از خیانت زناشویی می‌گوید، اما در لایه عمیق‌تر، درباره توانایی آدم‌ها در ساختن استدلال برای میل، دروغ و خودخواهی خود است. مسئله اصلی در این جهان نه آن است که چه کسی به چه کسی خیانت کرده، بلکه این است که چرا تقریباً همه شخصیت‌ها می‌توانند روایتی از ماجرا بسازند که در آن خودشان همچنان بی‌گناه به نظر برسند.

🔸نکته مهم در ساختار نمایش این است که آلن حادثه چندانی روی صحنه خلق نمی‌کند. بیشتر اتفاق‌ها پیش از آغاز نمایش رخ داده‌اند و آنچه تماشاگر می‌بیند، پیامد آنهاست. بنابراین موتور اصلی درام نه «عمل»، بلکه «افشاگری» است. هر شخصیت اطلاعاتی دارد که دیگری از آن بی‌خبر است و هر اطلاعات تازه، توازن قدرت را در اتاق تغییر می‌دهد.

🔸در نتیجه، شخصیت‌ها مرتب جای خود را عوض می‌کنند؛ قربانی می‌تواند چند دقیقه بعد متهم باشد و کسی که با اطمینان دیگری را سرزنش می‌کند، ناگهان ناچار شود برای رفتار خودش توضیحی پیدا کند.


🔸جذابیت اصلی «سنترال پارک غربی» در این نیست که شخصیت‌ها مرتکب خطا می‌شوند؛ در این است که تقریباً هیچ‌کدام خود را صاحب اصلی خطا نمی‌دانند. هرکس روایت خودش را دارد. یکی خیانت را نتیجه شکست ازدواج می‌داند، دیگری دروغ را حاصل شرایط پیچیده و شخصی دیگر مسئولیت انتخاب خود را به گردن همسرش می‌اندازد. در جهان آلن، تقریباً هر رفتار نادرستی می‌تواند در قالبی از ضرورت، عشق، انتخاب یا اجبار بازتعریف شود. کمدی تلخ نمایش از همین‌جا شکل می‌گیرد، آدم‌ها فقط خطا نمی‌کنند، برای خطای خود دفاعیه هم می‌نویسند. به همین دلیل، «سنترال پارک غربی» اگر صرفاً به شکل یک کمدی زناشویی اجرا شود، بخش مهمی از ظرفیت خود را از دست می‌دهد. زیر دعواها و شوخی‌ها، جدال دیگری در جریان است؛ جدال هر شخصیت برای حفظ تصویری که از خودش ساخته است.

🔸بهترین لحظه‌های «سنترال پارک غربی» جایی شکل می‌گیرند که خنده بلافاصله تمام نمی‌شود. تماشاگر می‌خندد، اما چند ثانیه بعد ممکن است متوجه شود پشت آن جمله بامزه، یک خودخواهی واقعی قرار داشته است؛ پشت موقعیت خنده‌دار، رابطه‌ای آسیب‌دیده و پشت استدلالی ظاهراً منطقی، انسانی که نمی‌خواهد مسئولیت انتخابش را بپذیرد.


ibna.ir/x6KkZ

@ibna_official