🔰مسئله خریدن و نخواندن کتاب -۴
کتابخانه بهمثابه ویترین «خود مطلوب»
کتاب فقط برای خواندن نیست
فاطمه خزایی، روانشناس و روان درمانگر تحلیلی، معتقد است، ارزش کتاب برای صاحبش الزاماً به این وابسته نیست که آن را خوانده باشد
🔸️خریدن و خواندن از نظر روانشناختی و رفتاری متفاوتند. وقتی درباره خرید کتاب صحبت میکنیم، درباره یک رفتار مصرفی که البته ممکن است یک رفتار فرهنگی نیز باشد سخن میگوییم، در حالی که خواندن شامل مولفههای رفتاری، شناختی، فرهنگی و انگیزشی مختلفی است؛ همان چیزی که میتوان از آن با عنوان کتابدوست بودن یاد کرد. خرید کتاب میتواند نشانه علاقه یا قصد مطالعه باشد اما معادل مطالعه نیست، فرد ممکن است. کتاب را جهت هدیه دادن بخرد؛ یا کتابی معروف شده و درباره آن زیاد گفته میشود یا حتی چون خواندن آن میتواند نشان دهد که فرد بهروز یا اهل مطالعه است. همچنین گاهی کتاب خریداری میشود چون بخشی از هویت فرهنگی فرد و جایگاهی است که به آن تعلق دارد. هر یک از این موارد شکل متفاوتی از ارتباط فرد با کتاب است.
🔸در مطالعات کیفی درباره کتابهای نخوانده، همین ارتباط میان مالکیت کتاب، هویت و تصویر فرد از خودش مطرح شده است. البته باید دقت کنیم که شواهد مستقیم درباره خرید کتاب برای نمایش هویت هنوز به اندازه پژوهشهای مربوط به خود مالکیت کتاب گسترده نیست. لذت داشتن کتاب، مستقل از خواندن کتاب برای بعضی افراد فقط یک وسیله انتقال اطلاعات نیست؛ یک شی فرهنگی و شخصی است. پژوهشها نشان دادهاند که افراد ممکن است برای کتاب ارزشهایی فراتر از محتوای آن قائل شوند؛ خاطره، احساس تعلق، تجربه شخصی، زیبایی شی و داشتن آن در کتابخانه شخصی. حتی پژوهشهای روانشناسی درباره اثر مالکیت نشان میدهند که صرف مالکیت یک شی میتواند ارزش ادراک شده آن را افزایش دهد. فرد واقعاً از داشتن کتاب لذت ببرد، بدون اینکه خواندن آن هدف اصلی خرید بوده باشد.
🔸گاهی فرد کتاب را نمیخرد چون میخواهد آن را بخواند؛ کتاب را میخرد چون میخواهد صاحب چیزی باشد که معنایی برای او دارد. برخی افراد کتاب را برای هدیه میخرند، یا برای اینکه هویتی را درباره خودشان نشان دهند و حتی ممکن است بهدنبال ساختن هویتی مطلوب برای خود باشند. یا فردی دوست داشته باشد آدم کتابخوان، اهل مطالعه و فرهنگی شناخته شود، حتی اگر در حال حاضر چنین عادتی نداشته باشد. یا کتاب بخرد چون امیدوار است روزی به آدمی تبدیل شود که اهل کتاب و کتابخوانی است.
🔸اگر بخواهیم فرهنگ کتابخوانی را تقویت کنیم، باید از کودکی و از درون خانوادهها شروع کنیم تا خرید کتاب نیز به خواندن و تجربه واقعی مطالعه منجر شود. کتاب از کودکی وارد زندگی بچهها و خانوادهها شود. در این شکل دیگر کسی کتاب را صرفاً نمیخرد چون تصور میکند کتابخوان بودن معادل آدم بافرهنگ و بهروز بودن است؛ بلکه کتاب را میخرد چون انگیزش درونی برای آن دارد، از خواندن لذت میبرد، با آن تفریح میکند، برای احساس آسودگی کتاب میخواند و برای پاسخ دادن به سؤالهای درونی خود سراغ کتاب میرود. مسئله اصلی این نیست که فقط کاری کنیم مردم کتاب بیشتری بخرند؛ مسئله این است که کتاب و خواندن را به بخشی طبیعی، لذتبخش و روزمره از زندگی افراد و خانوادهها تبدیل کنیم.
ibna.ir/x6JW8
@ibna_official
Post #32117
77
