🔰واکاوی کارنامه شعری حسین منزوی در هشتادمین سالروز تولدش؛
حسنا محمدزاده: منزوی عشق را فردی، زمینی و روان‌شناختی کرد

🔸حسنا محمدزاده، شاعر و پژوهشگر، گفت: منزوی در مقدمه چاپ دوم «حنجره زخمی تغزل» عشق را «هویت اصلی» شعر خود می‌نامد و تأکید می‌کند که تجربه‌های مختلف زندگی را از صافی تغزل می‌گذراند.از سوی دیگر، عشق او هم بدن‌مند است و هم جزئی‌تر و روزمره‌تر از عشق انتزاعیِ بسیاری از نمونه‌های کلاسیک. همین توجه به جزئیات تجربه و حضور پررنگ «منِ فردی» است که آن را به تجربه‌ای مدرن نزدیک می‌کند. به همین دلیل، به نظر من ویژگی مهم منزوی این است که عشق را فردی، زمینی و روان‌شناختی می‌کند.

🔸منزوی در جایگاه خود و به عنوان یکی از مهم‌ترین حلقه‌های روند تحول قابل احترام است؛ زیرا توانست میان سنت تغزل، زبان روزمره، فردیت شاعرانه، تصویرهای تازه و موسیقی کلاسیک، پیوندی زنده ایجاد کند. خودش هم غزل را مسلط بر تجربه شعری خود می‌دانست و «تغزل» را «جان شعر» خویش معرفی کرده بود. از منظر پژوهش در ساختار شعر او، آنچه اهمیت دارد این است که نوآوری منزوی صرفاً در مضمون نیست؛ در نحو، تصویر، هم‌نشینی و جانشینی واژگان، فضاسازی، رویکردهای سمبولیک، کاربرد استعاره‌های مفهومی، موسیقی و نحوۀ روایت تجربۀ عاشقانه و جزئی‌نگربودن نیز اتفاق می‌افتد. به همین دلیل، تأثیر او را باید در زنده‌کردن ظرفیت‌های درونی غزل جست‌وجو کرد، نه در افزایش محبوبیت آن.

🔸مهم این است که منزوی سنت را تکرار نمی‌کند، بلکه بعضی از امکانات وقوع‌گویی را از منظر انسان معاصر بازمی‌آفریند، از جمله گزارش تجربیات عاشقی که امروز زندگی می‌کند و معشوق او لزوما پنهان از نظرها و پشت پرده‌ها نیست، بیان جزئیاتی که با جزییات روابط عاشقان قدیم متفاوت است و...از همین منظر، می‌توان منزوی را شاعری دانست که مسیرش از «نوکردن غزل» به سوی «زیست‌مندکردن غزل» حرکت می‌کند.

🔸️ در شعر او عاشق با احساسات متناقض، اضطراب، شکست، میل، حسادت، تنهایی، خاطره و آگاهی از شکنندگی رابطه مواجه است. حتی عشق به مسئله‌ای برای شناخت خویشتن و جهان تبدیل می‌شود. این نکته با سخن خود منزوی نیز همخوان است. او در مقدمه چاپ دوم «حنجره زخمی تغزل» عشق را «هویت اصلی» شعر خود می‌نامد و تأکید می‌کند که تجربه‌های مختلف زندگی را از صافی تغزل می‌گذراند.از سوی دیگر، عشق او هم بدن‌مند است و هم جزئی‌تر و روزمره‌تر از عشق انتزاعیِ بسیاری از نمونه‌های کلاسیک. همین توجه به جزئیات تجربه و حضور پررنگ «منِ فردی» است که آن را به تجربه‌ای مدرن نزدیک می‌کند. به همین دلیل، به نظر من ویژگی مهم منزوی این است که عشق را فردی، زمینی و روان‌شناختی می‌کند.

ibna.ir/x6KdR

@ibna_official