در پاسخ به سوال این دوستمون به بررسی مجموعه عواملی میپردازیم که باید تحصیل در آمریکا را برای دانشجوی ایرانی حتی پس از دوره ترامپ، پایان یافته دانست.


چرا ایالات متحده طی سال‌های اخیر سخت‌گیری‌های بی‌سابقه‌ای برای ورود دانشجویان ایرانی ایجاد کرده؟

این روند محصول یک تصمیم ناگهانی یا شخصی نیست؛ بلکه نتیجه یک استراتژی ۲۰+ ساله آمریکاست که ایران را نه یک «مهاجر آموزشی»، بلکه یک «تهدید بالقوه تکنولوژیک و امنیتی» تعریف می‌کند.

1️⃣ تغییر هویت ایران در نگاه امنیت ملی آمریکا

پس از ۱۱ سپتامبر، ایران در سال ۲۰۰۲ در لیست کشورهای محور شرارت قرار گرفت.
این عبارت عملاً ایران را از حوزه تعامل علمی خارج و وارد حوزه امنیت ملی کرد.
پس طبیعی بود که صدور ویزا به جای معیارهای آموزشی، با معیارهای امنیتی سنجیده شود.

2️⃣ تغییر تهدید از تروریسم به تکنولوژی

در دهه ۲۰۱۰ نگرانی آمریکا از ایران بیشتر علمی و هسته‌ای شد تا نظامی مستقیم.
وقتی ترامپ بعد از حمله به فوردو اعلام کرد:

«۲۲ سال است برای حمله به فوردو تمرین می‌کنیم»
این جمله نشان می‌دهد نوع نگرانی آمریکا «پیشرفت تکنولوژیک» است نه صرفاً سیاست.
بنابراین رشته‌های STEM برای ایرانی‌ها تبدیل به «رشته‌های حساس» شدند.
پس از انتخاب سید علی مدنی زاده وزیر جدید اقتصاد، ترامپ گفت وزیر اقتصاد ایران تحصیل کرده آمریکاست، چرا باید به راحتی برای دشمنمان وزیر تربیت کنیم؟

3️⃣ سیاست مهار از راه محدود کردن انتقال دانش

بعد از خروج از برجام، آمریکا به این نتیجه رسید که اگر قادر به توقف برنامه دفاعی ایران نیست، می‌تواند جریان دانش پیشرفته را کنترل و محدود کند.
به همین دلیل ممنوعیت‌ها فقط دیپلماتیک نبود؛
بلکه هدف آن مهار علمی بود.

4️⃣ نقش افکار عمومی و روایت‌سازی رسانه‌ای

ایران در رسانه‌های غربی به‌عنوان:
• دشمن اسرائیل
• بازیگر منطقه‌ای
• حامی گروه‌های غیردولتی
تصویر شد.
این تصویرسازی زمینه اجتماعی محدودیت‌های مهاجرتی و علمی را فراهم کرد.

5️⃣ پیوستگی سیاست در دوره اوباما، ترامپ و بایدن

برخلاف تصور عمومی، اوباما «دست دوستی» دراز نکرد؛
بلکه مدل متفاوتی برای کنترل ایران انتخاب کرد:
تعامل علمی و دیپلماتیک برای نظارت و محدودسازی دقیق مسیر انتقال دانش به صنایع نظامی.

برجام بیش از آنکه هدیه باشد، سازوکاری برای رصد و مهار علمی بود.

ترامپ آمد و ظاهر روش را تغییر داد؛ از تعامل به تقابل رفت.
اما ستون سیاست یکی بود: مهار ایران از طریق مدیریت علم و تکنولوژی.

بایدن نیز همان خط را ادامه داد.
پس شخصیت‌ها تغییر کردند، اما استراتژی ثابت ماند.
یعنی:
• اوباما: مهار با دستکش دیپلماتیک
• ترامپ: مهار با مشت رسانه‌ای و تحریم
• بایدن: مهار با بازگشت به مدل ترکیبی

پس مشکل «ترامپ» یا «بایدن» نیست؛
مسئله سیاست بلندمدت آمریکا علیه پیشرفت تکنولوژیک ایران است.

6️⃣ کاهش ارزش راهبردی دانشجوی ایرانی برای آمریکا

آمریکا اکنون:
• متخصص از همه جای دنیا جذب می‌کند
• رقابت با چین را اولویت می‌داند
• و مهار ایران را کافی می‌بیند نه تعامل با آن

بنابراین دانشجوی ایرانی از «منبع علم» به «ریسک امنیتی» تغییر جایگاه داد.

جمع‌بندی

سخت‌گیری آمریکا در پذیرش دانشجوی ایرانی:
• یک تصمیم احساسی نیست
• نتیجه فشار داخلی هم نیست

بلکه بخشی از یک نقشه‌ی امنیتی-علمی چندده‌ساله است:

جلوگیری از اتصال دانشگاه ایرانی به صنایع دفاعی و هسته‌ای.

از محور شرارت تا فوردو، از اوباما تا بایدن،
همه در یک مسیر حرکت کرده‌اند:
مهار ایران از مسیر علم.

نتیجه اینکه:

بایدن، اوباما، ترامپ و… همه مهره اند.
استراتژی اصلی ایالات متحده بر پایه منافع اقتصادی بنا شده و در حال حاضر یک «ایرانِ دشمن» بیشتر به کار آمریکایی ها می آید تا یک «ایرانِ دوست»

پس آمریکا فعلا به غارت ثروت کشورهای عربی نیاز دارد و سعی می کند یک دشمنِ کنترل شده داشته باشد و با ایجاد ترس در دل آنها، تا جایی که می تواند به آنها سلاح های نظامی بفروشد.

با این تصویر واضح، بهتر است به پلن های جایگزین فکر کنید.