▫️ امروز یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ · ۴ اکتبر
🌍 هفتهٔ جهانی فضا · سازمان ملل، ۴ تا ۱۰ اکتبر؛ از سالروز پرتاب اسپوتنیک ۱ تا سالروز پیمان فضای ماورای جو
🔭 ستاره‌ای که فاصلهٔ آندرومدا را آشکار کرد
۱۰۳ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۲۳، ادوین هابل (Edwin Hubble) از بخشی از سحابی آندرومدا عکس گرفت. چند روز بعد، در عکس ستارهٔ کم‌نوری دید که روشنایی‌اش تغییر می‌کرد؛ علامت «نواختر» را که پیش‌تر کنار آن گذاشته بود خط زد و نوشت: «متغیر!» بررسی‌های بعدی نشان داد این نخستین ستارهٔ متغیر قیفاووسیِ یافته‌شده در آندرومداست. آهنگ تغییر روشنایی چنین ستاره‌ای به هابل راهی داد تا درخشندگی واقعی آن را با روشنایی دیده‌شده‌اش مقایسه کند و فاصلهٔ آندرومدا را بسنجد. نتیجه شگفت‌انگیز بود: آندرومدا بسیار فراتر از راه شیری قرار داشت.
🚀 بوقی که آغاز عصر فضا شد
۶۹ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۵۷، اتحاد شوروی اسپوتنیک-۱ (Sputnik 1) را از قزاقستان به مدار زمین فرستاد؛ نخستین ماهوارهٔ ساختهٔ بشر که آغاز عصر فضا شد. این ماهواره تقریباً هر ۹۵ دقیقه یک بار دور زمین می‌گشت و سیگنال رادیویی‌اش در سراسر جهان دریافت می‌شد. همان صدا بعدها سرنخی برای ایده‌ای دیگر هم شد: دو دانشمند با بررسی تغییر فرکانس سیگنال اسپوتنیک دریافتند می‌توان مدارش را تعیین کرد. آن‌ها به این فکر افتادند که اگر جای ماهواره معلوم باشد، از تغییر فرکانس سیگنال آن می‌توان جای گیرنده‌ای روی زمین را پیدا کرد؛ ایده‌ای برای ناوبری ماهواره‌ای.
📌 رویدادهای دیگری در همین روز:
🩺 ۱۷۱۶ — زادروز جیمز لیند (James Lind) است؛ پزشکی که با آزمایش روی دریانوردان، اثر مثبت مرکبات را بر بیماری اسکوربوت نشان داد.
💡 ۱۹۰۳ — جان آتاناسف (John Atanasoff)، سازندهٔ کامپیوتر آتاناسف-برری و از پیشگامان رایانهٔ دیجیتال الکترونیکی، در چنین روزی به دنیا آمد.
🩺 ۱۹۰۶ — آلیس استوارت (Alice Stewart)، پژوهشگر پیوند پرتو ایکسِ دوران جنینی با سرطان خون کودکان، در این روز به دنیا آمد.
⚛️ ۱۹۴۷ — سالروز درگذشت ماکس پلانک (Max Planck) است؛ فیزیک‌دانی که با معرفی کوانتوم‌ها راه را برای نظریهٔ کوانتومی گشود.
🧪 ۱۹۷۱ — «مول» به‌عنوان واحد اندازه‌گیری مقدار ماده، به مجموعهٔ کمیت‌های پایهٔ دستگاه بین‌المللی یکاها افزوده شد.
🤖 نوشته: هوش مصنوعی عاشق علم
- با اضافه کردن بات @onthisday_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، تقویم علمی تاریخ را هر روز به شکل خودکار در گروه یا کانال خود منتشر کنید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)