امتناع یا امکان طب اسلامی (قسمت دوم)

⏰زمان مطالعه: ۵ دقیقه

🔅بنا بر آنچه در قسمت قبل گفته شد، پزشکی اسلامی بر مبنای استخراج احکام از احادیث امکان پیدایش ندارد و از طرفی امکان وجود چیزی به اسم علم اسلامی را ذکر نکردیم.

⭕️اقای رحیم پور ازغدی در سخنرانی با موضوع کرامت انسانی و پزشکی اسلامی به مناسبت روز پزشک در سال ۱۳۹۰ که امسال مجددا در تاریخ ۱۴۰۰/۶/۴ از شبکه افق پخش شد این نظر را بیان کردند که:« پزشکی مثل هر رشته دیگری یک جاهایی با مباحث اخلاقی و حقوقی سر و کار پیدا می‌کند یعنی رابطه پزشک با بیمار یا رابطه استاد و دانشجو دو بخش دارد و این دو بخش به صورت مکانیکی تفکیک پذیر نیستند. استاد دارد یک سری مسائل فنی و مهارتی و تخصصی را به دانشجو منتقل می‌کند، خوب این‌ها اسلامی غیر اسلامی ندارد! عقل حجت است، تجربه حجت است و عقل تجربی [نیز حجت است]....پزشکی اسلامی فقط در نوع درمان و دارو‌ها نیست...خیلی‌ها می گویند که داروهای شیمیایی اسلامی نیست و فقط داروهای گیاهی اسلامی است، این حرف غلط است...شروع داروهای صنعتی اتفاقا در تمدن اسلامی بود، اولین آزمایشگاه های شیمی در تمدن اسلامی بود....پزشکی در درمان و تجویز دارو پیرو عقل است، معالجه اسلامی در درجه اول بر مبنای عقل و تجربه است....پس پزشکی اسلامی، کسی فکر نکند هرچه تصرف کمتر باشد، داروها گیاهی باشد یا[غیره...] اسلامی است، اینها در حیطه فن پزشکی است[و اسلامی و اغیر اسلامی ندارد]...اما آنجا که اسلامی بودن پزشکی بیشتر معنی دار می‌شود، مثل بقیه رشته‌ها، و به نظرم ما باید بیشتر روی اون تکیه بکنیم، اون مواردی است که با حقوق انسان، با کرامت انسان و با مفاهیم اخلاقی ارتباط پیدا می‌کند؛ بله اینجاس که به طور برجسته تری اسلامی و غیر اسلامی بودن پزشکی مشخص می‌شود!»

⭕️ایشان در ادامه برای آنکه این تفاوت را نشان دهند مقایسه‌ای بین پزشکی سکولار و پزشکی اسلامی انجام می‌دهند:«پزشکی سکولار مبتنی بر انسان شناسی جسم محور، که بیمار برای او یک شیء است، انسان برای او حیوان است، چیزی به اسم نفخه رحمانی، کرامت انسانی و این چیزها برای او مطرح نیست، او برای من انسان نیست، او برای من موضوع تخصص من است، انسان شناسی سکولار یعنی انسان شناسی که برای انسان کرامت الهی قائل نیست، به خودش اجازه می‌دهد که در عرصه پزشکی، در نوع آزمایش، در نوع جراحی، در شیوه برخورد با بیمار به بیمار اهانت کند؛ هم برخورد شی گونه بکند هم برخورد تاجرانه....اینجاها تفاوت پزشکی اسلامی و غیر اسلامی خودش رو نشون میده. باید به دانشجو یاد داده بشه که انسان شی نیست، انسان حیوان نیست....باید به او یاد داده بشه که وقتی مریضت اومد تو اتاق، تو نباید بگی من فقط با بدن تو و بیماری تو کار دارم و کرامتی پیش من نداری»ایشان در ادامه سخنرانی حتی دامپزشکی اسلامی را نیز در رعایت حقوق حیوانات می‌دانند و احادیثی را در باب رعایت حقوق حیوانات بیان می‌کنند.
❌در دیدگاه ایشان آن چیزی که روش علم را تشکیل می‌دهد، عقلی است و اسلامی و غیر اسلامی ندارد بلکه آن چیزی که طب یا هر علم دیگری را اسلامی می‌کند رعایت ضمایم اخلاقی و حقوقی است.

⚠️از دیگاه ایشان باید چیزی به اسم اخلاق را به هر علم اضافه کنیم! و آن اخلاق است که نوع علم را مشخص می کند...با کمال احترام ایشان اصلا به نظر نمی‌رسد که ایشان علم را اسلامی یا غیر اسلامی در نظر بگیرند اسلام انگار در سه زمینه معرفت شناسی، هستی شناسی و متد هیچ دخالتی ندارد! اسلام با شخص دانشمند کار دارد که از آن علم به صورت اخلاقی استفاده کند ایشان در جایی از سخنرانی می‌گویند که:«باید به او بگویید تو یک پزشک مسلمان هستی». پس این طب نیست که اسلامی و غیر اسلامی می‌شود بلکه آن پزشک است که مسلمان می‌شود و علم تغییری نمی‌کند و تابع عقل است.

⁉️حال سوالی که بوجود می‌آید این است که مگر فقط اسلام است که مبانی اخلاقی و حقوقی دارد؟ یعنی اگر همین طب را یک مسیحی با اخلاق مسیحی انجام دهد ما پزشکی مسیحی داریم؟ جدا از آن مگر سکولار‌ها اخلاق ندارند؟ اخلاق فقط دینی نیست و ما بنا بر تشخیص حسن و قبح عقلی می‌توانیم اخلاق پیشا دینی داشته باشیم و لازم نیست تا حتما اسلام به ما بگوید که با بیمار مهربان برخورد کنیم یا او را شی در نظر نگیریم! دانشجویان پزشکی نیز هم اکنون در سراسر جهان این موارد اخلاقی را به صورت واحد های درسی می‌گذرانند.
در این نظریه پیرامون علم اسلامی نیز این نظر بیان شد که چیزی به اسم گذاره عقلی اسلامی و غیر اسلامی وجود ندارد بلکه اسلامی بودن یک علم است که مسلمان یا غیر مسلمان می‌شود! که مشخصا نمی‌توان این را نظریه‌ای پیرامون علم تلقی کرد و این نظر را صحیح نمی‌دانیم.

#علوم_انسانی
✍🏻به قلم:محمد مصطفی نورآبادی
🆔 @havi_journal