در مقاله اخیر با حامد قدوسی، به این سوال مهم پاسخ دادیم که یارانه های سوخت در ایران چقدر نابرابر هستند؟
برای اولین بار در ادبیات یارانه های سوخت یک تخمین ارائه کردیم: یک دلار در روز به هر ایرانی به جای یارانه سوخت، ۸ درصد نابرابری را در اقتصاد ایران کاهش داده است. اثر بدست آمده چشمگیر است.
ما این فرضیه را به شکل های مختلف آزمون کردیم که این کاهش نابرابری از پرداخت نقدی به جای یارانه سوخت ایجاد شده است.
به صورتحساب خانوارها نگاه کردیم و میزان یارانه نقدی دریافتی را از تمام هزینه های مربوط به سوخت بنزین، گازوئیل، گاز، گاز خانگی، برق، و حتی نان محاسبه کردیم. برای اکثریت جمعیت ایران یارانه نقدی از این افزایش قیمت ها بیشتر بوده است. حتی پس از تعدیل تورمی نیز حدود ۷۰ درصد جمعیت از آن منتفع شده اند.
در سال ۸۹ این مبلغ حدود ابتدا ۳ دلار بود ولی با تورم کاهش یافت و تعدیل نشد، بنابراین کاهش نابرابری هم به مرور کمرنگ شد.
داده های شدت تحریم ها در هر فصل سال محاسبه شده در از مقاله داریو لودتی و هاشم پسران سال ۲۰۲۳ را به مقاله اضافه کردیم که شاید تحریم ها یافته های نابرابری ما را تحت تاثیر قرار داده اند. نتایج اما پایدار بود. همه کاهش نابرابری از مازاد پرداخت نقدی در صورتحساب خانوار ناشی شده است.
این یافته ها فقط تخمین اتلاف منابع به صورت نابرابر را نشان می دهد که ناشی از یارانه سوخت است. ادبیات مفصل دیگری نشان می دهد که یارانه های سوخت پیامد های منفی محیط زیست و سلامت بسیاری را نیز به همراه دارد. البته این مشکل جهانی است.
علاوه بر ایران حداقل ۶۰ کشور دیگر نیز با مشکل یارانه سوخت درگیرند و اصلاحاتی با یارانه نقدی در بیش از ۲۰ کشور انجام شده است. این یافته ها و متد آن قابل استفاده در چارچوب اصلاحات اقتصادی مشابه است.
مقاله علاوه بر مشارکت در ادبیات یارانه های فسیلی، مشارکت متدولوژیک نیز دارد و به دانشجویان ارشد و دکتری علاقه مندان اقتصاد سنجی علیت توصیه می شود.
لینک مقاله به همراه خلاصه آن با شکل ها را می توانید در لینک توییتر من دنبال کنید.
ترجمه فارسی نیز توسط دوستان در مطبوعات در دست انجام است که به زودی در کانال نیز قرار خواهد گرفت.

https://x.com/MAliMokhtari/status/1976382529168179262?t=LVzUoRzKEzJhG6mCIXSmHw&s=19