علی ملیحی:
https://www.instagram.com/alimalihi82/

پیشنهادکتاب: مردانگی ایرانی در اواخر قاجار و اوایل پهلوی
اگر از دنبال‌کنندگان این صفحه باشید، می‌دانید که سیر تحول لباس پوشیدن مردمان در ایرانِ سده‌ی اخیر همیشه برایم جالب‌ بوده و تلاش کرده‌ام آن‌را در عکس‌های تاریخی بازتاب دهم. کتاب مردانگی ایرانی که به‌تازگی توسط نشر همان منتشر شده، با همین موضوع البته درباره مردان سروکار دارد. سیوان بالسلو نویسنده کتاب اذعان کرده که از منابع اصلی پژوهش‌اش، آرشیوهای عکسی بوده که به زندگی‌نامه‌ خودنوشت می‌مانند. کتاب، پژوهشی‌ست درباره ظهور الگوی جدید مرد شایسته ایرانی در دوره پهلوی اول که با الگوی قدیمی تفاوت‌ داشت. تفاوت‌هایی مثل تغییر در شیوه لباس پوشیدن و تحول در ارزش‌های فرهنگی.
در دوره قاجار، الگوی رایج مرد شایسته بر اساس جوانمردی و لوطی‌گری بود. جوانمرد آدم خیرخواه و مهمان‌نوازی بود که ممکن بود لوطی و اهل زورخانه هم باشد. اما بتدریج با گسترش آموزش به سبک غربی، تجددخواهان ایرانی، صفات دیگری از جمله میهن‌پرستی را برای مردان ترویج کردند. به‌خصوص در دوران انقلاب مشروطه، صفاتی مثل غیرت حالا به مردانی هم منتسب می‌شد که انقلاب مشروطه را یاری می‌کردند و از میهن به مثابه مادر و مام وطن دفاع می‌نمودند. در آغاز سده ۱۳۰۰، طبقه ممتاز تحصیل‌کرده ایرانی، اگرچه کم‌تعداد بود اما توانست تاثیر فراوانی بر الگوی مرد شایسته بگذارد. این روشنفکران معتقد بودند ایرانیان برای جبران عقب‌ماندگی طولانی، باید همان راهی را بروند که غرب طی کرده. یعنی فرهنگ غربی را بشناسند و فرنگی‌مآب شوند.
با روی کار آمدن حکومت پهلوی اول، فرنگی‌مآبی تبدیل به یک الگوی رسمی برای مرد شایسته شد. روشنفکرانی که پایه تجدد در دوره رضاشاه را ریختند، برای مبارزه با کهنه‌پرستی، به «اصلاحات لباسی» دست زدند. در سال ۱۳۰۶، قانونی تصویب شد که همه مردان ایرانی را ملزم می‌کرد کت‌وشلوار بپوشند و کلاه پهلوی سر بگذارند. در این دوره، پوشیدن لباس افسری، پیوستن به پیشاهنگی و ورزش‌های دسته‌جمعی تبدیل به ارزش‌های جدید برای مردان شد. حالا تحصیلات عالیه، سربازی، میهن‌پرستی و ورزشکاری الگوی مرد شایسته بود. البته مرد ایرانیِ کت‌وشلوارپوش، بخشی از باورهای سلطه‌گر و قدیمی را نگه داشت و تا امروز نیز حفظ کرده. جامعه ایرانی هم در برابر این تغییر الگو از خود مقاومت نشان داده تا جایی که همین امروز هم الگوی مرد «فرنگی‌مآب» با الگوی «لات جوانمرد» در زندگی روزمره مشغول رقابتند.
کتاب مردانگی ایرانی را خانم لعیا عالی‌نیا ترجمه کرده و برای خریدش می‌توانید به صفحه نشر همان در اینستاگرام سفارش دهید. @hamanpub

https://t.me/hamanpub/145