شرح غزل شماره ۱۹۱



وزن غزل: مستفعلن مستعلن مستفعلن مستفعلن
بحر غزل : رجز مثمن سالم
*
عارف سالكي به نام مولانا بهاءالدين عبدالصمد بن عثمان بحر آبادي  از احفاد  شيخ سعدالدين محمد حمويي كه اصلش از كوه بنان كرمان بوده ودر  اصفهان مي زيسته  و در شمار  علماي بزرگ  قرن هشتم است در زمان  حافظ و معاصر  او بوده و به سال  ۷۸۶ در گذشته است.

اين عارف سالك از مريدان اوحدالدين اصفهاني بوده  كه پس از درگذشت او به مقام قطبي رسيده و خواجوي كرماني قصيده يي تحت عنوان: في المدح الشيخ الاعظم السّالكِ الرباني و الناسكِ الصمداني بُرهان الملّه و الدّين الكوه بناني قدّس نفسه  و با مطلع:

چون برآمد جوش عيش شاه زنگ از راه شام
منهزم شد قيصر رومي رُخِ  مشرق خرام

قصيده يي دارد كه در تاريخ سرودن آن به گواهي بيتي از همين قصيده :

مرغ توحيدم به دام  آمد به نظم اين مديح
لاجرم تاريخ اين ابيات شد تصحيف دام

سال ۷۴۱ هجري قمري  است.

تصحيف دام= ذام= ۷۴ و حافظ  به هنگام  سرودن اين قصيده  توسط خواجو جواني ۲۳ ساله بوده است.

ما مي دانيم  شروع شاعري حافظ با استقبال و تقليد غزلها و اشعار خواجو و سلمان همراه بوده و اين شاعر آسماني  و باهوش اشعار شعراي معاصر و سلف را به خوبي بررسي و مطالعه و از مضامين آنها به نحو شايسته تري مضمون سازي مي كرده است.

از طرفي حافظ در حق عرفا و مشايخ معاصر خود، معرفتي به حد كمال و به مردان خدا و  عارفان نيك نهاد ارادت و احترام تامّه داشته  است.

بنابراين  مي توان حدس زد كه در بحران دربدري و غيبت شاه ابواسحاق حافظ غزلي عاشقانه را كه از شاهكار هاي دوره جواني اوست با افزدون بيتي يه آن به نام بهاء الدين عبدالصمد كرده باشند و اينكه در شعر ، عنوان فخر دين ( مخفف فخر الدين ) آورده است  تنها  به خاطر  ضرورت شعري و به صورت  عنوان و تعارف آمده است و گرنه عنوان مولانا عبدالصمد، بهاء الدين مي باشد.

شاعر در اين غزل عاشقانه آرزوي  شنيدن پيغامي از محبوب خود را دارد و چشم به راه قاصدي است كه با آوازي خوش و صداي ني پيغامي از شاه به او برساند و در خلال ابيات اين غزل شيوا ، از زلف دراز و بلند و پر و پيچ و تاب محبوب به ميان مي آورد كه علامت ونشانه موهاي بلند شاه ابواسحاق است .

http://t.me/gonbade_davvar