بروس وین یه آدم شکست‌خورده‌ست، ولی بتمن یه سیستمه! ما باید یاد بگیریم که ایده‌ها رو از آدم‌ها جدا کنیم. وقتی یه استارتاپ کل صداقتش وابسته به شخصیت فاندرش باشه، یه red flag بزرگه. فاندر باید یه node باشه، نه یه قهرمان مطلق. بهترین شرکت‌ها با آدم‌های قابل تعویض اداره می‌شن - و این دقیقاً قدرتشونه. چون سیستم‌ها scale می‌کنن، نه قهرمان‌ها.
نکته کلیدی اینه که سیستم رو طوری طراحی کنیم که تقلب رو گرون کنه، نه اینکه به وعده‌ها اعتماد کنیم. یه سیستم خوب نیاز به incentive های درست داره، نه enforce کردن اخلاق. باید سیستم‌هایی بسازیم که صداقت رو مکانیکی تضمین می‌کنن، نه اخلاقی. Public Choice Theory می‌گه "برای فرشته‌ها طراحی نکن" - درسته! سیستم‌های قهرمان‌محور با قهرمانشون می‌میرن، ولی سیستم‌های یادگیرنده باقی می‌مونن.


سیستم‌هایی که نیاز به قهرمان ندارن
https://vaibhawvipul.github.io/2025/11/10/Build-systems-that-don-t-need-saints.html

@gocasts