"آینده روشن نیست!"

👤 دکتر میثم ظهوریان
نماینده مجلس شورای اسلامی

در اوایل انقلاب، فرایند ملی شدن #بانک‌های_خصوصی (دولتی شدن بانک‌های خصوصی) اتفاق می‌افتد ولی از دهه ۸۰ یک روند معکوس در کشور ما آغاز می‌شود
با تصویب قانون در مجلس، بانک‌های خصوصی رسمیت پیدا می‌کنند و سیاست‌های کلی اصل ۴۴ هم پشتوانه اجرایی این قانون می‌شود
در سال ۸۰ بحث شکل‌گیری اولین بانک خصوصی بعد از انقلاب هست؛ در کشور در آن زمان تصور غلطی از بانک وجود داشت و تصور اینکه «بانک واسطه بین سپرده و وام است» همه‌گیر بود
به دلیل این برداشت‌های غلط از مسئله بانک و عدم توجه به فرق اساسی بانک با سایر پدیده‌ها، در طی این دو دهه که توجه ویژه‌ای به پدیده خصوصی‌سازی در کشور رواج پیدا کرده است، بانک‌ها را هم دچار این پدیده کردند و به خیال افزایش بهره‌مندی بانک‌ها به واسطه انتقال از بخش دولتی به بخش خصوصی، سعی در خصوصی‌سازی آنها کردند
نکته حائز اهمیت در این مسئله این است که بانک صرفاً یک واسطه‌گر بین سپرده و وام نیست، بلکه بانک دارای قدرتی به نام #خلق_پول است. قدرت خلق پول یعنی قدرت ایجاد ثروت از هیچ؛ وقتی این قدرت به صورت انحصاری به صاحبان بانک‌های خصوصی داده می‌شود، یعنی قدرت حکمرانی بر اقتصاد را داریم به آنها واگذار می‌کنیم، یعنی اعطای یک امتیاز ویژه به یک بازیگر خصوصی (که این بازیگر می‌تواند پول را خلق کند و مشخص کند که سرمایه و نقدینگی به کدام سمت برود)
به دلیل اینکه ما به این ماهیت آگاهی نداشته‌ایم، نظام نظارت بانکی ما هم قدرت حکمرانی بر این بانک‌های خصوصی را نداشته است
بانک‌های خصوصی به دلیل ماهیت سوداگرانه در تمام تنش‌های اقتصادی کشور ما، سرمایه را به سمتی سوق دادند که بیشترین سوددهی را برای خودشان داشته باشد؛ مثلاً در بدو تاسیس، بانک‌های خصوصی در رقابت با همدیگر بر سر جذب سپرده تا جایی که می‌توانستند نرخ بهره را بالا بردند و بالا رفتن نرخ بهره در اقتصاد کشور یعنی افزایش فاصله طبقاتی در جامعه
بخش خصوصی تقریباً تمام ضوابط، دستورالعمل‌های بانکی و غیره را بدون هیچ هزینه خاصی توسط بانک آینده زیر پا گذاشته است؛ تخلفات بانک آینده تخلفاتی از جنس اعطای تسهیلات به صنایع غیر مولد یا موارد مشابه نبوده، بلکه بسیار فراتر از آن بوده و از جنس #تخلفات_محرز_بانکی و خلاف قانون بوده است
اولین تصمیم برای انحلال این #موسسه_متخلف در سال ۹۱ آغاز می‌شود (درخواست انحلال بانک تات) که در همان موقع تصمیم گرفته می‌شود که به جای انحلال، آن بانک با سه موسسه ناتراز دیگر ادغام شود که از حاصل این ادغام، #بانک_آینده به وجود می‌آید که همین تصمیم لغو فرایند انحلال در سال ۹۱ هم در آن زمان یک تصمیم سیاسی بوده است؛ کما اینکه امروز هم فرایند انحلال بانک آینده یک تصمیم سیاسی است
پس از آن دوره ۹۲ تا ۹۸ را داریم که عمده تخلفات بانک آینده در این دوره اتفاق می‌افتد. در سال ۹۸ و پس از عزمی که برای مقابله با مفاسد بانک اتفاق می‌افتد، پرونده قضایی بانک در قوه قضاییه ایجاد می‌شود و در ادامه با همکاری قوه قضاییه و بانک مرکزی، اتفاقاتی هم برای بانک می‌افتد، از جمله کشف #روابط_وکالتی_سهامداران بانک که منجر به شناسایی تک سهام‌دار بانک می‌شود
در ادامه و با منتقل شدن #شهید_رئیسی از قوه قضاییه به نهاد ریاست جمهوری، بخش عظیمی از پیگیری مسئله بانک آینده در قوه مجریه انجام می‌شود. در دولت سیزدهم حتی پیشنهاد ملی شدن بانک هم از طرف وزیر وقت اقتصاد معاون حقوقی وقت ریاست جمهوری مطرح می‌شود اما نهایتاً در اردیبهشت ۱۴۰۳ (۵ روز قبل از شهادت رئیس جمهور) جمع‌بندی نهایی این می‌شود که با توجه به رفتار بانک، هیچ چاره‌ای جز منحل کردن آن وجود ندارد
👤 سید مهدی بنی‌طبا
کارشناس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی

بانک آینده با ۱۱ همت زیان ماهانه، بیش از ۳۰۰ همت بدهی به بانک مرکزی و ۴۰۰ همت زیان انباشته، در وضعیت بحرانی به سر می‌برد
٪۳۶ از اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی، مربوط به بانک آینده است
سهام‌داران بانک در حال فشار ‌و چانه‌زنی هستند تا از انحلال بانک جلوگیری کنند
مردم و به طور خاص #جنبش_دانشجویی ‌، باید هزینه‌های انحلال نکردن بانک را برای نهاد تصمیم گیرنده و سیاست‌گذار زیاد کنند.

💡 پایگاه تحلیلی گرای انقلاب
🆔 @geraa_ir
🇮🇷 @geraa_plus