✍️ دکتر علی‌اصغر هنرمند

هفته‌ی گذشته یک خانم کارمند مؤسسه‌ی ضدطاعون ایرکوتسک در سیبری (تصویر پایین)، دو روز پس از بستری‌شدن با علائم پنومونی شدید جان خودش را از دست داد. روایت رسانه‌های مستقل این است که او هنگام کار، لوله‌ی آزمایش حاوی عامل طاعون ریوی را شکسته و نزدیک به ۲۰۰ نفر از افراد در تماس با او هم تحت نظر قرار گرفته‌اند.

این خبر سروصدای زیادی به پا کرده و خاطرات روزهای آغازین کرونا را زنده کرده است. در اینجا می‌خواهم توضیح بدهم که حداقل با اطلاعات فعلی نباید نگران یک اپیدمی جدید باشیم:

🦠 عامل طاعون یک باکتری است (و نه ویروس) که همین الان هم سالانه هزار تا سه هزار نفر را در جهان مبتلا می‌کند؛ عمدتاً در کشور ماداگاسکار و کنگو. البته در آمریکا هم به‌طور متوسط هفت مورد در سال گزارش می‌شود.

این بیماری سه شکل دارد اما فقط شکل ریوی از انسان به انسان و با قطرات تنفسی منتقل می‌شود و همین نگرانی‌ساز است: اگر درمان نشود تقریباً صددرصد کشنده است، اما اگر آنتی‌بیوتیک طی ۲۴ ساعت اول علائم شروع شود، قابل درمان است.

برای افراد در تماس داکسی‌سایکلین یا سیپروفلوکساسین یک پیشگیری مؤثر است. به همین دلیل این ماجرا شروع یک همه‌گیری بزرگ نیست؛ انتقال طاعون با ماسک، فاصله‌گذاری، ردیابی تماس‌ها و آنتی‌بیوتیک متوقف می‌شود.

❓ پس چرا این همه سروصدا کرده؟

۱. محل وقوع، آزمایشگاه بود نه طبیعت: یک مورد ابتلا به طاعون در روستایی در ماداگاسکار به خبر تبدیل نمی‌شود. اما یک مورد ابتلا در یک مؤسسه‌ی تحقیقاتی ضدطاعون یعنی احتمال نقض پروتکل‌های ایمنی زیستی.

۲. ابهام و تأخیر در اطلاع‌رسانی: طی ۲۴ ساعت اول، مقام‌های محلی از به‌کاربردن کلمه‌ی «طاعون» پرهیز کردند و فقط گفتند «پنومونی با علت نامشخص». همین خلأ اطلاعاتی، جای خودش را به شایعه داد.

۳. مقیاس واکنش، با روایت رسمی نمی‌خواند: نزدیک ۲۰۰ نفر تحت نظر قرار گرفتند، رویدادهای عمومی در ایرکوتسک لغو شد و درباره‌ی نقض احتمالی مقررات ایمنی هم یک پرونده‌ی کیفری تشکیل شده. وقتی می‌گویند تشخیص «نامشخص» است ولی واکنش در چنین حدی است، مردم نتیجه‌ی خودشان را می‌گیرند.

به همه اینها حساسیت‌های پساکرونا و داستان‌های «نشت آزمایشگاهی‌اش» را هم اضافه کنید…

✅ خلاصه‌ی ماجرا: فعلا نگران طاعون نباشید و وقت‌تان را صرف دیگر نگرانی‌ها‌‌ی‌تان بکنید که تعدادشان هم کم نیست!