💢سوگیری هزینه از دست رفته

در جلسه مشاوره، فردی با این مشخصات سراغم آمد:

آقا، کارمند با حقوق ماهیانه 35 میلیون تومان، صاحب 2 فرزند، سن 45 سال

مشکلش این بود که این حقوق کفاف مخارج زندگی‌اش را نمی‌داد بطوری که بحث بر سر پول به یکی از بگومگوهای اصلی با همسرش تبدیل شده بود. این را هم اضافه کنم که وی از چند سال پیش در حوزه دیگری سرمایه گذاری کرده بود اما نهایت پولی که توانسته بود سال گذشته یعنی سال 1404 از این راه بدست بیاورد حدود 80 میلیون تومان بود.

در این گفتگو از او خواستم تصور کند هیچ درآمدی نداشت نه از راه کارمندی و نه از راه آن شغل پاره وقت، چه می‌کرد.

پاسخ داد سؤال سختی است. بنظرم سختی این سؤال از آن رو نبود که پیدا کردن راه‌های جایگزین برای کسب درآمد دشوار است که البته این هم کار آسانی نیست بلکه سختی‌اش به دلیل دیگری بود که در ادامه توضیح می‌دهم.

او فکر می‌کرد که اگر دیسیپلین داشته باشد و بهتر بتواند زمان را مدیریت کند خواهد توانست پول بیشتری از آن شغل پاره وقت بدست بیاورد. اما من مخالف بودم زیرا بنظرم این بازار همچون جویی است که اگر صبح تا شب هم بطور منظم بر سرش بنشینیم و قلاب بیندازیم نهایت خواهیم توانست چند ماهی ریز صید کنیم و خبری از ماهیان درشت نخواهد بود.

از او خواستم توضیح دهد چرا در تایم بعدازظهر به کار دیگری مشغول نمی‌شود گفت دلم نمی‌آید این شغل پاره وقت را کنار بگذارم. پرسیدم: چرا؟ گفت احتمالاً به دلیل سوگیری «هزینه از دست رفته». یعنی بدلیل هزینه‌های پولی و زمانی که این سالها در این راه صرف کردم و الان باید آن را کنار بگذارم.

واقعیت آن است او که کاملاً درست می‌گفت؛ ما بسیاری از اوقات دلبسته روش، رویکرد، راه حل و شغلی می‌شویم که منفعت چندانی برایمان ندارد اما نمی‌توانیم آن را کنار بگذاریم چون وقتی با خود فکر می‌کنیم این همه هزینه در این راه صرف کرده‌ایم و الان باید آن را نادیده بگیریم خیلی دردمان می‌آید. به تعبیر راسل، فیلسوف انگلیسی، مثل آن است که راهی پر سنگلاخ را سالها با پای برهنه پیموده و الان کسی به ما می‌گوید که مسیر را اشتباه رفته‌ایم. قطعاً حس خیلی بدی به ما دست می‌دهد.

بنظرم در این مواقع اگر با تحلیل و منطق به این نتیجه رسیده‌ایم که به این سوگیری گرفتاریم، شهامت داشته باشیم و به جای تفکر به گذشته، به حال و آینده‌ای فکر کنیم که پیش رویمان است. هیچ توجیه منطقی ندارد که حال و آینده را خراب کنیم چون به گذشته گند زده‌ایم.

@mba_event