🌎 1980-ci illərin ortalarından etibarən İran yalnız daxili siyasi sabitliyi təmin etməklə kifayətlənmədi. Rejim qısa müddətdə daha iddialı bir strategiya formalaşdırdı: regional müstəvidən başlayaraq qlobal miqyasda təsir dairəsi qurmaq. Bu strategiyanın mərkəzində beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsində "power projection" (gücün proyeksiyası) adlandırılan konsept dayanırdı.

"Power projection" anlayışını Azərbaycan dilində "gücün sərhədlərdən kənarda tətbiqi" və ya "sərhədlərdən kənarda güc nümayişi qabiliyyəti" kimi izah etmək olar. Hərbi strategiya kontekstində bu termin dövlətin öz ərazisindən kənarda hərbi qüvvə yerləşdirmək, onu davamlı şəkildə təchiz etmək və uzaq coğrafiyalardakı hərbi-siyasi proseslərin gedişatına təsir etmək bacarığını ifadə edir.

Bu termin müasir mənada, xüsusilə İkinci Dünya müharibəsindən sonra, ABŞ-nin qlobal hərbi mövcudluq, dənizaşırı bazalar, təyyarədaşıyan qruplar və ekspedisiya qüvvələri vasitəsilə uzaq məsafələrə müdaxilə istəyi fonunda geniş istifadə olunmağa başlayıb. Yəni bu anlayışın istifadə edilməsinə əsas səbəb böyük dövlətlərin öz maraqlarını minlərlə kilometr uzaqda təmin etmək ehtiyacı ilə bağlıdır.

⚠️ Qısası, "power projection" sadəcə hərbi müdaxilə demək deyil; dövlətin öz sərhədlərindən kənarda siyasi, ideoloji, hərbi və iqtisadi alətlər vasitəsilə təsir qurması deməkdir. İran da bu modeli klassik imperiya üsulu ilə deyil, daha çox asimmetrik və şəbəkə əsaslı bir sistem üzərindən həyata keçirməyə başladı.

- Nəsir Ağayev | @CaucasianLive