‌
اگر مقابل ظالم کوتاه بیاییم و سازش کنیم چه می‌شود؟

🔹یک نسخه این روزها ساده و حتی وسوسه‌کننده به نظر می‌رسد: شرایط سخت است، دشمن قدرتمند است، فشار اقتصادی وجود دارد و مردم هم تحت فشارند؛ پس چرا کوتاه نیاییم؟ چرا با او سازش نکنیم تا دست از سرمان بردارد؟

🔹فرض کنیم همین نسخه را پذیرفتیم؛ سؤال بعدی چیست؟ چقدر باید کوتاه بیاییم تا ظالم راضی شود؟

🖼قرآن دقیقاً درباره منطق «کوتاه بیا تا او هم کوتاه بیاید» تعبیری قابل تأمل دارد:

«وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ»
آنان دوست دارند تو نرمش کنی تا آنان نیز نرمش کنند.(قلم: ۹)

🔹پیشنهاد، ظاهراً منصفانه است: تو کمی کوتاه بیا، او هم کمی کوتاه می‌آید.

🔹اما قرآن این پیشنهاد را تأیید نمی‌کند. چرا؟

🔹چون مسئله با «کمی کوتاه‌آمدن» تمام نمی‌شود.

چقدر کوتاه بیاییم تا راضی شوند؟

اینجاست که آیه ۱۲۰ بقره معنای مهمی پیدا می‌کند:
🔸«وَلَن تَرْضَىٰ عَنكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَىٰ حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ»
آنان از تو راضی نخواهند شد تا از آیین آنان پیروی کنی.

🔹این آیه درباره گروه‌های مشخصی از یهود و نصارای مخاطب پیامبر سخن می‌گوید اما سازوکاری که آیه نشان می‌دهد برای بحث ما مهم است:

🔹وقتی هدف خود را «راضی‌کردن طرف مقابل» قرار دادی، معلوم نیست رضایت او کجا متوقف شود.

🔹امروز یک مطالبه؛ فردا مطالبه بعدی؛ امروز می‌گویی این را بدهیم تا فشار تمام شود.

🔹اگر تمام نشد چه؟ آن یکی را هم بدهیم؟ و اگر باز تمام نشد؟ دقیقاً کجا قرار است بایستیم؟

🔹مشکل اصلی منطق سازش همین‌جاست: نقطه پایان را شما تعیین نمی‌کنید؛ کسی تعیین می‌کند که رضایت او را شرط نجات خود قرار داده‌اید.

از سازش تا «رکون»

🔸اینجاست که قرآن یک واژه مهم‌تر به کار می‌برد:
«وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا...»
به کسانی که ظلم کرده‌اند «رکون» نکنید. (هود: ۱۱۳)

🔹رکون، صرف یک عقب‌نشینی تاکتیکی نیست. در تفاسیر برای آن معانی‌ای مانند میل، اعتماد، اتکا و تکیه‌کردن به ظالم ذکر شده است.

🔹یعنی خطر زمانی عمیق‌تر می‌شود که جامعه به این نتیجه برسد: راه نجات ما دست همان کسی است که به ما فشار می‌آورد.

🔹تحریم می‌کند؛ برای برداشتن تحریم باید راضیش کنیم.

🔹تهدید می‌کند؛ برای متوقف‌شدن تهدید باید راضیش کنیم. فشار را بیشتر می‌کند؛ پس شاید باید امتیاز بیشتری بدهیم.

🔹اینجاست که ظالم فقط دشمن شما نیست؛ آرام‌آرام تبدیل به کسی شده که کلید نجات خود را در دست او تصور می‌کنید.

🔹این همان نقطه خطرناک «رکون» است.

قرآن حتی عاقبت را هم گفته است

🔸آیه هود فقط نمی‌گوید چنین نکنید. ادامه می‌دهد:
«فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ»
که آتش شما را فرا گیرد.

🔸و سپس می‌فرماید:
«وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ»
جز خدا برای شما یاورانی نیست و سپس یاری نخواهید شد.

🔹پس در منطق قرآن، مسئله سازش با ظالم فقط از دست‌دادن یک امتیاز نیست؛ مسئله تغییر تکیه‌گاه است.

🔹به جای آنکه قدرت خودت را بسازی، به رضایت او امیدوار می‌شوی؛ به جای آنکه فشارش را بی‌اثر کنی، برای پایان فشار خواسته‌هایش را می‌پذیری.

🔹و هرچه بیشتر کوتاه می‌آیی، بیشتر به تصمیم او وابسته می‌شوی.

🔹اینجاست که دو گزارش قبلی به این گزارش می‌رسند.

🔹اگر پرسیدند «پس چه کنیم؟» پاسخ قرآن را دیدیم:

🔹قدرت بساز، مقاومت کن و به نصرت خدا ایمان داشته باش.

🔹و اگر گفتند: «چرا کوتاه نیاییم تا راحت شویم؟»، این‌بار قرآن یک سؤال سخت مقابل ما می‌گذارد:

🔹اگر نجات خود را به رضایت ظالم گره زدی، چه تضمینی داری که قیمت رضایت او، فردا بیشتر از امروز نباشد؟

🔹و هشدار قرآن از آن هم صریح‌تر است:
«وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا...»
به ظالم تکیه نکنید.
@Farsna