انتشارات فرهنگ جاوید

》》به‌زودی

کتاب حاضر شرح زندگی سیاسی شاهرخ مسکوب از زبان خودش است در گفت‌وگو با علی بنوعزیزی.
مسکوب از دهه‌های پرآشوب ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ می‌گوید. از نقش روشنفکران در انقلاب ۵۷ و از میزان درک آنها و خودش از روحانیت در پیشبرد انقلاب. از کنش روشنفکری می‌گوید و از چیزی سخن می‌گوید که آرمان می‌نامیم. از دلسردی خودش و سرخوردگی‌اش می‌گوید و اینکه چه می‌اندیشید و چرا باید بهتر و دقیق‌تر خودش و هم‌نسلانش را بکاود.

آدام رابرتس در مقالهٔ «مقاومت مدنی در انقلاب‌های اروپای شرقی و شوروی» فروپاشی رژیم‌های کمونیستی در سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۱ را نه نتیجهٔ صرفِ ضعف اقتصادی یا اصلاحات از بالا، بلکه حاصل برهم‌کنش فشار سازمان‌یافتهٔ جامعه با شکاف در ساختار قدرت می‌داند. از نظر او، اعتصاب‌ها، تظاهرات، نافرمانی مدنی و ایجاد نهادهای مستقل، مانند همبستگی در لهستان و مجمع مدنی در چکسلواکی، اطاعت عمومی را که پایهٔ عملی حکومت بود فرسوده و ادعای مشروعیت آن را بی‌اعتبار کردند. بااین‌حال، موفقیت این جنبش‌ها به شرایط مساعدی چون سیاست عدم مداخلهٔ نظامی گورباچف، تردید نیروهای امنیتی در سرکوب و اختلاف درون نخبگان نیز وابسته بود. نکتهٔ تحلیلی مهم رابرتس این است که «عدم خشونت» صرفاً موضعی اخلاقی نبود، بلکه راهبردی سیاسی برای گسترش مشارکت، کاهش امکان توجیه سرکوب و جذب کارگزاران مردد حکومت محسوب می‌شد. هرچند تفاوت نتایج در کشورهایی مانند رومانی و جمهوری‌های شوروی نشان می‌دهد که مقاومت مدنی به‌تنهایی علت کافی انقلاب نبود و اثر آن را باید در پیوند با ساختار دولت، انسجام دستگاه قهریه و وضعیت بین‌المللی سنجید.

مجموعه تاریخ فرهنگ جاوید
به‌زودی با انیفرم جدید

کتاب حاضر گزیده‌ای از شاخص‌ترین داستان‌های کوتاه ایرلندی است.
ادبیات ایرلند همواره چهره‌های نامداری به جهان ادبیات معرفی کرده است مانند جیمز جویس و اسکار وایلد.
این مجموعه به انتخاب نویسنده مشهور ایرلند ویلیام ترور تهیه شده است.

مجموعه مقالاتی با موضوع ادبیات و سیاست. این کتاب به نوعی مکمل کتاب دعوت به تماشای دوزخ است.

«خدایان تشنه‌اند» رمانی است دربارهٔ انقلاب فرانسه، به‌ویژه دوران حکومت ارعاب و
وحشت (La Terreur). آناتول فرانس در این کتاب، نه انقلاب را ستایش می‌کند و نه یکسره نفی می‌کند بلکه با نگاهی منتقدانه، تلخ و عمیقاً اخلاقی نشان می‌دهد چگونه آرمان‌های آزادی و عدالت می‌توانند به تعصب، خشونت و جنایت سازمان‌یافته تبدیل شوند.
عنوان کتاب استعاره‌ای است از «خدایانی» که تشنهٔ خون‌اند: ایدئولوژی‌ها و آرمان‌هایی که برای حفظ خود، قربانی می‌طلبند.

خلاصهٔ داستان
قهرمان اصلی رمان اِواریست گاملن (Évariste Gamelin) است:
جوانی پاک‌نیت، ایده‌آلیست و سرسخت.
او نقاشی گمنام است و از حامیان پرشور انقلاب. بعد از انقلاب عضؤ دادگاه انقلابی می‌شود که وظیفه‌اش دادن حکم اعدام مخالفان است.
گاملن در آغاز انسانی درستکار و عدالت‌خواه است، اما هرچه جایگاه سیاسی‌اش تثبیت می‌شود به‌تدریج اخلاق فردی‌اش را قربانی «فضیلت انقلابی» می‌کند. «عدالت» در چشم او بدل به اعدام قانونی دشمنان انقلاب با گیوتین می‌شود. در این راه خود او تبدیل به مجری بی‌رحم همان خشونتی می‌شود که قرار بود از میان بردارد. سرانجام، انقلاب فرزند وفادار خود را نیز می‌بلعد.

رمان «برای قبری بی‌نام» شاهکار اونتی، شما را به قلب شهر مه‌آلود «سانتا ماریا» می‌برد تا درگیر معمایی شوید که در آن حقیقت، گریزان‌ترین عنصر داستان است. با مرگ زنی به نام ریتا، روایت‌های متفاوتی از زندگی او شکل می‌گیرد؛ از همراهی مرموزش با یک بز در خیابان‌ها تا هویت‌های متضادی که دیگران برایش می‌سازند. اونتی در این اثر، مرز میان واقعیت و خیال را چنان به بازی می‌گیرد که خواننده در هزارتوی داستان‌پردازی‌های شخصیت‌ها گم می‌شود. این رمان نه فقط یک داستان، بلکه کاوشی عمیق در تنهایی انسان و قدرت روایت است؛ جایی که هر کس نسخه خود را از حقیقت می‌سازد و در نهایت، تنها چیزی که باقی می‌ماند، پرسشی بی‌پاسخ بر فراز یک قبر بی‌نام است.

اهمیت کتاب «جنگ جهانی اول» دیوید ایوانز در این است که تصویری منظم، موجز و قابل‌فهم از یکی از تعیین‌کننده‌ترین رخدادهای تاریخ معاصر ارائه می‌دهد. جنگ جهانی اول فقط نبردی میان دولت‌های اروپایی نبود؛ فروپاشی امپراتوری‌های روسیه، عثمانی، آلمان و اتریش‌ـ‌مجارستان، شکل‌گیری مرزها و دولت‌های تازه، گسترش انقلاب‌ها و زمینه‌سازی برای جنگ جهانی دوم، همگی به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از پیامدهای آن بودند.
ویژگی مهم کتاب این است که جنگ را از چند زاویه بررسی می‌کند: علل سیاسی و نظامی آغاز آن، تجربهٔ سربازان در سنگرها، فناوری‌های نوین جنگی مانند مسلسل، گاز سمی و تانک، نقش تبلیغات و جاسوسی، و نیز تأثیر جنگ بر مردم عادی و زنان. بنابراین کتاب صرفاً شرح عملیات نظامی نیست، بلکه نشان می‌دهد چگونه یک جنگ صنعتیِ فراگیر، ساختار جامعه و سیاست جهان را دگرگون کرد.
برای خوانندهٔ فارسی‌زبان، این اثر می‌تواند مدخلی مناسب برای شناخت جنگ جهانی اول باشد؛ به‌ویژه برای درک بهتر تحولاتی چون انقلاب روسیه، پایان امپراتوری عثمانی و وضعیت ایران در دوران جنگ، هرچند تمرکز اصلی کتاب بر تاریخ بین‌المللی و به‌ویژه اروپا است.

جنگ جهانی اول
نوشته دیوید اونز
ترجمه بابک محقق
چاپ هفتم: تیر ۱۴۰۵
قطع رقعی کوتاه، جلد شومیز
قیمت: ۱۲۸۰۰۰۰ تومان

پیش از هر چیز باید به این پرسش مهم پاسخ دهیم که چرا «اندیشهٔ تاریخی» در یونان باستان مهم است؟
یونان باستان نخستین جایی است که در آن، تاریخ از اسطوره جدا می‌شود و گذار از اسطوره به عقل صورت می‌گیرد.
در مقابل در تمدن‌های کهن‌تر (بین‌النهرین، مصر، ایران باستان) زمان اغلب چرخه‌ای است، گذشته بیشتر به صورت روایت مقدس فهمیده می‌شود، و
رویدادها نتیجهٔ خواست خدایان‌ هستند.
اما در یونان، انسان در مقام کنشگر تاریخی ظاهر می‌شود و پرسش «چه شد؟ چرا شد؟» جای «چه تقدیری بود؟» را می‌گیرد. در نتیجه، تاریخ به موضوعی برای تحقیق عقلانی (ἱστορίᾱ / istoria) بدل می‌شود. این نقطهٔ آغاز چیزی است که بعداً تاریخ‌نگاری فلسفهٔ تاریخ و حتی علوم انسانی مدرن را پی افکند.

تولد آگاهی تاریخی چگونه بود؟
یونانیان برای نخستین‌بار فهمیدند که نهادها تاسیس می‌شوند، رشد می‌کنند و زوال می‌یابند. بنابراین، میان گذشته و حال و آینده رابطه علّی برقرار است.

چرا توین‌بی سراغ یونان باستان رفت؟
توین‌بی فقط تاریخ‌نگار یونان نیست او نظریه‌پرداز کلانِ تاریخ تمدن‌هاست (همان کسی که «مطالعه تاریخ / A Study of History» را نوشته). برای توین‌بی یونان آزمایشگاه نخستینِ خودآگاهی تاریخی بشر است. بسیاری از مسائل تمدن مدرن، پیش‌تر در یونان مطرح شده‌اند از جمله: زوال سیاسی، بحران اخلاقی، امپراتوری، تقابل آزادی و ضرورت.
بنابراین این کتاب فقط دربارهٔ یونان باستان نیست بلکه دربارهٔ امکان اندیشیدن تاریخی به سرنوشت تمدن‌هاست.

اهمیت متن‌هایی که توین‌بی انتخاب کرده در چیست؟
توین‌بی در این کتاب متن‌ها را تصادفی انتخاب نکرده بلکه متن‌هایی را برگزیده که مراحل شکل‌گیری اندیشهٔ تاریخی را نشان دهند. تمرکز او بر متن‌های نویسندگانی است که در زمان بحران سیاسی یا اخلاقی می‌نویسند و تجربهٔ شکست، جنگ یا زوال دارند. مانند هرودوت (تلاش برای فهم علل جنگ‌های ایران و یونان) و توسیدید  (تحلیل عقلانیِ قدرت، جنگ و فروپاشی بدون دخالت خدایان)؛ و نویسندگان متأخرتر که به زوال پولیس یا دولتشهر می‌اندیشند. توین‌بی به‌ویژه جذب لحظه‌هایی است که «تمدن دربارهٔ خودش شروع به پرسش می‌کند.»

آیا تاریخ می‌تواند خودش را داوری کند؟
در انتخاب‌های توین‌بی می‌بینیم که تاریخ فقط ثبت وقایع نیست بلکه تاریخ وسیله‌ای برای داوری دربارهٔ کردار انسانی است. پرسش اصلی این است: آیا انسان از تجربهٔ تاریخی می‌آموزد؟ این دقیقاً همان پرسشی است که خود توین‌بی دربارهٔ تمدن غرب هم دارد.

آیا در اندیسه تاریخی پیوندی میان سیاست و اخلاق و تاریخ وجود دارد؟
متن‌های منتخب نشان می‌دهند که در یونان باستان تاریخ از سیاست جدا نیست و
تاریخ‌نگار بی‌طرفانه وجود ندارد. از این‌رو، فهم گذشته همیشه به دغدغهٔ اکنون گره خورده است. این نگاه، پایهٔ تاریخ‌نگاری مدرن (از ماکیاولی تا آرنت) است.

  این کتاب برای خوانندهٔ امروز چه اهمیتی دارد؟
برای خوانندهٔ معاصر، این کتاب مهم است چون نشان می‌دهد اندیشهٔ تاریخی چگونه آغاز شد؛ این کتاب به ما می‌آموزد که تاریخ فقط «گذشته» نیست، بلکه آگاهی از وضعیت کنونی خودمان است؛ این کتاب
کمک می‌کند بحران‌های امروز را در افق بلندتری ببینیم. در یک کلام:

توین‌بی از چشم یونانیان به جهان می‌نگرد تا به زمانهٔ خودش — و ما — پرتوی تازه بیفکند.