فناوری پروتئومیکس برای بیوپسی مایع سرطان

فناوری های پروتئومیکس می توانند صد ها هزاران پروتئین را هم زمان در نمونه های بیوپسی مایع سرطان اندازه گیری کنند.
تغییرات در DNAبه تنهایی تمامی اطلاعات را درباره تغییرات پروتئینی فراهم نمی کنند چرا که پروتئین ها بازتاب دهنده عملکرد واقعی سلول اند.
به همین دلیل پروفایل دقیق پروتئوم در بیوپسی مایع می تواند اطلاعات بالینی مهم درباره ی پیشرفت سرطان در مراحل مختلف ارائه کند.

یکی از این فناوی ها طیف سنجی جرمی (Mass Spectrometry _ MS)است که بدون نیاز به فرضیه های قبلی می تواند هزاران پروتئین را در یک نمونه شناسایی کند.از آنجا که پروتئین ها به خصوص در مایعت بدن چون خون دارای دامنه ی پویا و تعداد و تنوع در ساختار و عملکرد هستند ، نیاز به پیش پردازشی پیچیده است . این روش در تشخیص در سرطان های مختلف و بررسی نمونه های ادرار و پلاسما/سرم کاربردی است.

در روش بعدی که آنتی بادی و آنتی ژن آرایه ها(Antibody & Antigen Arrays)
نام دارد که از حساسیت بالاتر برای مولکول های خاص بهره می برد و به کمک آن می توان تشخیص داد که آیا بدن برعلیه پروتئین های توموری آنتی بادی تولید کرده یا خیر. محدودیت این روش نیاز به آنتی بادی ها با کیفیت بالا است

روش سوم که آرایه های آنتی بادی های معکوس(RPPA) نام دارد ، برای نمونه های با حجم بالا و بررسی پروتئین و تغییرات پساترجمه ای آنها مناسب است .
در بررسی شبکه های سیگنالینگ سلولی در سرطان ها این روش کاربرد به خصوصی دارد.
روش دیگر پروب های آپتامر(Aptamer_based Technologies) است که مزیت آن اندازه گیری هزاران هدف پروتئینی با حساسیت بالا و نیاز کم به نمونه است. البته باید توجه داشت که توسعه آپتامر های با کیفیت برای همه پروتئین ها هنوز در مراحل اولیه است.
روش آخر که به آن پرداخته می شود پروب مجاورت القایی(PEA) است که دارای گستره دینامیک عالی بوده و برای نمونه های پلاسما/سرم مناسب است. این روش می تواند امکان پروفایلینگ چند هزار پروتئین با استفاده از ترکیب آنتی بادی ها و خوانش DNA را فراهم کند.

در مجموع این فناوری ها در زمینه های تشخیص زود هنگام سرطان ، تشخیص دقیق نوع سرطان ، پیش بینی پاسخ به درمان ، نظارت بر پیشرفت بیماری و تمیز کردن سرطان های اولیه از پیشرفته نقش دارند .این فناوری ها در سرطان های ریه ، پستان ، کولورکتال ، تخمدان ، پروستات و خون به کار رفته اند.

چالش های این فناوری ها شامل پیچیدگی بالای پروتئوم ، گستره دینامیکی زیاد نمونه های بیولوژیک ، استاندارد سازی بیشتر روش ها ، توسعه ترکیبی فناوری ها جهت اعتبارسنجی متقابل ؛ و ظهور پروتئومیکس تک سلولی و کاربردهای آن در سلول های تومور گردش کننده(CTCs) می باشد.


✅منبع

✍️محمد حسین زارعی

📱📱@faredtebscience