جایزه نوبل پزشکی سال ۲۰۲۶ به دو پژوهشگر آلمانی، پیتر هگمان و گئورگ ناگل، و کارل دایسروت، دانشمند آمریکایی تعلق گرفت.
کمیته نوبل اعلام کرد که این سه پژوهشگر به دلیل کشفیاتشان درباره کانال‌های یونی حساس به نور و توسعه روش" اپتوژنتی" برنده این جایزه شده‌اند.
اپتوژنتیک روشی است که به پژوهشگران امکان می‌دهد فعالیت سلول‌های عصبی (نورون‌ها) را با نور کنترل کنند. این فناوری در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای پژوهش در علوم اعصاب تبدیل شده و به دانشمندان کمک کرده است، نقش مدارهای عصبی مختلف را در رفتار، احساسات و بیماری‌های مغزی بررسی کنند. "اپتوژنتیک" در حال حاضر بیشتر یک ابزار پژوهشی است، اما نتایج حاصل از آن می‌تواند در آینده به توسعه روش‌های تازه برای درمان بیماری‌های مغزی و عصبی کمک کند. پژوهش‌های مرتبط با این فناوری، از جمله در زمینه بیماری پارکینسون، اختلالات خلقی و برخی بیماری‌های شبکیه چشم، ادامه دارد.
پیتر هگمان، پژوهشگر دانشگاه هومبولت برلین، و گئورگ ناگل از دانشگاه ورتسبورگ، در پژوهش‌های خود پروتئین "کانال‌رودوپسین" را شناسایی کردند. این پروتئین‌ها به نور واکنش نشان می‌دهند و می‌توانند عبور یون‌ها از غشای سلول را کنترل کنند.کارل دایسروث، پژوهشگر دانشگاه استنفورد، بعدها از همین سازوکار برای کنترل نورون‌ها استفاده کرد. او و همکارانش ژن تولیدکننده این پروتئین را وارد سلول‌های عصبی کردند و نشان دادند که می‌توان فعالیت آن‌ها را با تاباندن نور فعال یا مهار کرد.
اهمیت این روش در آن است که پژوهشگران می‌توانند با دقت بسیار بالا بررسی کنند، کدام سلول‌ها و مدارهای مغزی در پدیده‌هایی مانند ترس، اضطراب، اعتیاد، درد یا برخی بیماری‌های عصبی نقش دارند.
@FarazTed