فرازان | توهم «رئیس خودت باش»؛ کارگر بی‌پناه در دام اپلیکیشن‌ها

در سیمای سنتی مناسبات کار، تقابل طبقاتی میان نیروی کار و کارفرمای ملموس تعریف می‌شد. اما با گسترش «اقتصاد پلتفرمی»، این معادله دگرگون شده است.

شرکت‌های واسطه‌گر فناورانه با شعار جذاب «رئیس خودت باش»، کارگر مزدی را «پیمانکار مستقل» می‌نامند؛ نقابی فریبنده برای پنهان کردن استثماری عریان‌تر.

بنیادی‌ترین دستاورد سرمایه‌داری پلتفرمی، انتقال صفر تا صد هزینه‌ها به دوش نیروی کار است.

استهلاک خودرو و ابزار کار، سوخت، اینترنت و درمان، کاملاً از حساب پلتفرم خط خورده است.

پلتفرم بدون تقبل بیمه، سنوات یا مسئولیت قانونی، سهم قطعی خود را از هر تراکنش برمی‌دارد و ریسک رکود و بیماری را تماماً بر دوش کارگر آوار می‌کند.

برخلاف ادعای استقلال، کارگران شدیدترین نظارت ماشینی را تجربه می‌کنند. خط‌مشی و قیمت‌گذاری توسط الگوریتم‌هایی مات تعیین می‌شود.

امتیازدهی ستاره‌ای کاربران نیز ابزاری ارزان برای برون‌سپاری نظارت است که الگوریتم به پشتوانه آن، بدون نیاز به توجیه حقوقی، کارگر را در چند ثانیه تعلیق یا اخراج می‌کند.

پیامد جامعه‌شناختی این الگو، خرد کردن و متفرق‌سازی طبقه کارگر است.

نیروی کار الگوریتمی در خیابان‌ها پراکنده است و یکدیگر را رقیب جنگ بقا می‌بیند، نه هم‌طبقه؛ امری که امکان همبستگی و مطالبه‌گری جمعی را مسدود می‌کند.

کارگر پلتفرمی کارآفرین نیست؛ او نیروی کاری است که هزینه‌ها و ریسک کلان‌سرمایه را به دوش می‌کشد، بی‌آنکه سهمی از امنیت آن داشته باشد.



آنچه خواندید با نگاهی به کتاب «سرمایه‌داری پلتفرمی» نوشته نیک سِرنیچک، ترجمه مجید سلیمانی ساسانی (انتشارات امیرکبیر) به رشته تحریر درآمده است. /فراز

@farazdaily