خاور نگار | عبور چین از سد تحریم‌ها؛ پیامدهای استراتژیک جهش فناوری در آسیا

بازارهای مالی شرق آسیا در ۲۴ ساعت گذشته شاهد یکی از سنگین‌ترین موج‌های ریزش سهام شرکت‌های نیمه‌هادی بودند. شاخص اصلی بورس کره جنوبی (KOSPI) با سقوط کم‌سابقه نزدیک به ۷ درصدی مواجه شد و ارزش سهام غول‌های حافظه جهان، «سامسونگ الکترونیکس» و «اس‌کی هاینیکس»، افتی بین ۴ تا ۱۰ درصد را ثبت کرد. محرک فوری این شوک قیمتی، تأیید موفقیت فنی شرکت چینی «چانگ‌شین مموری» (CXMT) در توسعه معماری‌های پیشرفته حافظه‌های DRAM بود؛ رویدادی که به معنای پایان انحصار بلامنازع غول‌های کره و آمریکا بر این بخش حیاتی زنجیره تامین جهان است.


این اصطکاک مستقیماً از پاییز ۲۰۲۲ آغاز شد؛ زمانی که وزارت بازرگانی ایالات متحده با اعمال تحریم‌های همه‌جانبه صادرات نیمه‌هادی‌ها و ابزارهای ساخت آن به چین، استراتژی «مهار فناوری» را کلید زد. واشنگتن با ایجاد ائتلاف‌هایی نظیر «Chip 4» تلاش کرد سئول و توکیو را به قطع پیوند زنجیره تامین با پکن وادار کند. در واکنش، دولت چین پروژه ملی خودکفایی نیمه‌هادی‌ها را با تزریق ده‌ها میلیارد دلار از طریق «صندوق بزرگ سرمایه‌گذاری ملی» سرعت بخشید. شرکت CXMT که در هفئی مستقر است، به عنوان نوک پیکان پکن برای شکستن تحریم تراشه‌های حافظه تعیین شد تا مسیر دستیابی به ظرفیت مستقل تولید تضمین شود.


اقدام چین برای عرضه این محصولات پیشرفته در این مقطع زمانی، پاسخی مهندسی‌شده به فشارهای غرب برای قطع دسترسی صنایع چینی به سخت‌افزارهای هوش مصنوعی و مراکز داده است. پکن نشان داد که محدودیت‌های ابزارهای لیتوگرافی غربی، مانع از بهینه‌سازی فرآیندهای بومی نشده است. از سوی دیگر، واکنش تند بازارها ناشی از منطق ساده عرضه و تقاضاست: چین بزرگ‌ترین خریدار نیمه‌هادی‌های جهان است و خودکفایی نسبی آن به معنای از دست رفتن بخش بزرگی از جریان نقدی شرکت‌های کره‌ای و آمریکایی است؛ بازیگرانی که بقای سودآوری آن‌ها به صادرات گسترده به بازار چین وابسته بود.


این پیشرفت فنی، شکافی جدی میان منافع راهبردی واشنگتن و امنیت اقتصادی متحدان آسیایی‌اش ایجاد می‌کند. کره جنوبی اکنون در موقعیتی متناقض گرفتار شده است؛ کشوری که به عنوان متحد نظامی آمریکا به پیروی از سیاست مهار ملزم بود، اکنون هزینه صنعتی سنگینی را با افت حاشیه سود غول‌های ملی خود پرداخت می‌کند. علاوه بر این، ارزان‌تر شدن این قطعات کلیدی با ورود چین به بازار جهانی حافظه، ساختار هزینه‌ای زنجیره تامین سرورهای هوش مصنوعی را در سطح بین‌المللی دگرگون کرده و به شتاب‌گیری توسعه فناوری در کشورهای در حال توسعه کمک می‌کند.


در کوتاه‌مدت، فشارهای لابی‌های فناوری در آمریکا برای تشدید تحریم‌های ثانویه علیه زنجیره تامین چین افزایش خواهد یافت، اما کارآمدی این اهرم‌ها با ورود چین به تولید مقیاس‌دار رو به فرسایش است. در سناریوی پیش‌رو، بازار نیمه‌هادی‌های جهان ممکن است به دو بلوک مجزا تقسیم شود: بلوکی متکی بر استانداردهای غربی با هزینه‌های تولید بالاتر، و بلوکی ارزان‌تر و متکی بر زیرساخت‌های بومی اوراسیا. با این حال، سرنوشت این رقابت هنوز نهایی نیست و میزان پایداری بازده تولید انبوه در کارخانه‌های چین، متغیر کلیدی در تعیین برنده نهایی این جنگ فناورانه در سال‌های آتی خواهد بود.



آنچه خواندید بر اساس گزارش‌های تحلیلی بلومبرگ و رویترز از معاملات بازارهای آسیا، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ بود. /فراز

@farazdaily