🔴آیا ۱۹ ثانیه آموزش می‌تواند ما را در برابر فریب رسانه‌ای مقاوم‌تر کند؟
▫️راستی‌آزمایی معمولاً بعد از انتشار یک ادعای نادرست وارد عمل می‌شود؛ اما پژوهشگران روش دیگری را نیز بررسی می‌کنند: اینکه پیش از مواجهه با اطلاعات گمراه‌کننده، تکنیک فریب را به مخاطب آموزش دهیم.
▫️به این روش «پیش‌افشاسازی» یا Prebunking گفته می‌شود. ایده آن شبیه واکسیناسیون روان‌شناختی است: مخاطب با نمونه‌ای ساده و ضعیف‌شده از یک تکنیک دستکاری آشنا می‌شود تا بعداً راحت‌تر همان تکنیک را در محتوای واقعی تشخیص دهد.
▫️در پژوهشی داوری‌شده که سال ۲۰۲۶ در HKS Misinformation Review دانشگاه هاروارد منتشر شد، یک ویدیوی تنها ۱۹ ثانیه‌ای درباره «دستکاری احساسی و ترساندن مخاطب» به‌صورت تبلیغ استوری برای ۳۷۵ هزار و ۵۹۷ کاربر ۱۸ تا ۳۴ ساله اینستاگرام در بریتانیا نمایش داده شد.
▫️در مرحله اصلی آزمون، ۸۰۶ نفر به پرسشی درباره یک تیتر ساختگی پاسخ دادند. در گروهی که آموزش را دیده بودند، ۵۹.۵ درصد توانستند تکنیک دستکاری احساسی را درست تشخیص دهند؛ این رقم در گروه کنترل ۳۸.۲ درصد بود؛ یعنی حدود ۲۱ واحد درصد اختلاف.
▫️پژوهشگران پنج ماه بعد نیز دوباره گروه‌ها را بررسی کردند و اثر آموزش همچنان در سطح گروهی قابل مشاهده بود. بااین‌حال، خود پژوهش تأکید می‌کند که این آزمایش فقط تشخیص یک تکنیک مشخص، یعنی دستکاری احساسی را سنجیده و نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که یک ویدیوی ۱۹ ثانیه‌ای فرد را در برابر همه انواع اخبار جعلی «مصون» می‌کند.
▫️نکته سواد رسانه‌ای همین‌جاست: برای مقابله با اخبار جعلی لازم نیست فقط نام تک‌تک شایعات را بدانیم؛ اگر با روش‌های فریب مثل ایجاد ترس و خشم، دوقطبی‌سازی، جعل منبع، تقطیع سخنان و خارج‌کردن تصویر از زمینه آشنا باشیم، احتمال بیشتری دارد هنگام مواجهه با نمونه‌های جدید متوجه علامت‌های هشدار شویم.
▫️گاهی بهترین زمان برای مقابله با یک خبر جعلی، قبل از دیدن آن است.
برای کشف حقیقت، فکت‌پرس را دنبال کنید:
◻@factpress_ir