‌‌تولیدمثل غیرجنسی (Asexual reproduction)

همه ی ما با نوعی از تولید مثل که در آن فرزند بر اساس آمیزش دو جنس نر و ماده شکل میگیرد آشنا هستیم و شاید برخی به اشتباه آن را تنها نوع تولیدمثل در قلمرو جانداران بدانند. ولی نوع دیگری از تولیدمثل نیز وجود دارد که اتفاقا در بین گونه های ابتدایی تر فراوان دیده میشود و آن تولیدمثل غیرجنسی است، تولید مثلی که در آن تولد نسل جدید وابسته به حضور دو جنس نر یا ماده و آمیزش جنسی آنها با یکدیگر نیست.

به طور مثال ستاره دریایی برای تکثیر، خود را به دو نصف تقسیم کرده و با رویاندن بازوهای جدید در هر بخش، تبدیل به دو ستاره دریایی کاملا مشابه میشود. به این روش تولیدمثل شکافت میگویند که در برخی از گونه های حشرات و خزندگان نیز دیده میشود.

مثال دیگر جوانه زنی در گیاهان، مرجانها و مخمرهاست. در این روش، یک برآمدگی جدید مانند یک جوانه بر بدنه گیاه مادر تشکیل میشود و پس از رشد تبدیل به یک جاندار کاملا مشابه ولی کوچکتر شبیه مادر میشود. این گیاه جدید پس از مدتی از بدنه مادر جدا شده و یک جاندار مستقل میشود.

روش دیگر پارتنوجنسیس (بکرزایی) است که در آن ماده از تخمک لقاح نیافته توسط اسپرم جنس نر یک فرزند جدید به وجود می آورد. این روش از تولیدمثل در بسیاری از بی‌مهرگان و حشرات (همچون زنبورها) و مهره‌ دارانی چون ماهی‌ها، دوزیستان و خزندگان دیده شده است. البته در بسیاری از این گونه ها در صورت حضور نر تولیدمثل جنسی صورت میگیرد (فرزند از تخمک لقاح یافته به وجود می آید) ولی هر زمان که گونه تحت فشارهای زیست محیطی با خطر کاهش جمعیت روبرو باشد، بکرزایی به عنوان روشی برای بقا و تولیدمثل استفاده میشود.


@explorermindset 🌐 ذهن کاوشگر