‍‍⛓ خود زنی در ادیان (Religious Self-Harm)
✍🏻 ذهن کاوشگر

از گذشته دور، فرهنگها و ادیان مختلف بر این باور بودند که بلایای طبیعی و رنجهای زیستی به دلیل خشم خدایان از گناهان مردم نازل میشوند و به همین دلیل تلاش داشتند با ریاضت جسم، نفس را پاکیزه کرده و از بار گناهان خود و خشم خدایان کم کنند. در بعضی موارد، بیماریها را نشانی از تسخیر جسم توسط شیاطین میدانستند و با گرسنگی و خودزنی تلاش برای بیرون راندن ارواح خبیث داشتند.

تنبیه جسم (در مواردی حتی مثله سازی) یا در مناسک عمومی توسط دیگران انجام میشد و یا توسط خود شخص بر خود اعمال میشد. مثلا در میان بومیان امریکایی ماموران نقاب داری که توسط خدایان انتخاب شده بودند برای تطهیر و باروری مردم آنها را شلاق میزدند و یا بعضی خودشان را با قلابهایی که از پوستشان رد شده بود آویزان میکردند. در مدیترانه باستان، شلاق زدن های آیینی توسط اسپارت ها انجام می شد. مرتدان رومی با قلاب هایی از استیل یا نوارهای چرمی شلاق زده می شدند. در کلیساهای اولیه، اگر کسی به روحانیت شک و از آنها نافرمانی میکرد، به زانو زدنهای طولانی و خودشلاق زنی مجبور میشد. در قرون وسطی، زمانیکه طاعون اروپا را فرا گرفت، گروه بزرگی از زاهدان مذهبی به نام Flagellants شکل گرفتند که به نمایش عمومی خودشلاق زنی میپرداختند و از خدا تقاضای بخشش و از بین بردن "مرگ سیاه" را داشتند.

به تدریج با پیشرفت بشر و کم رنگ شدن قدرت نهادهای دینی، فریضه ها و شکنجه های جسمی ازین دست از میان جوامع برچیده شدند، ولی همچنان گروههایی وجود دارند که به طور داوطلبانه آن را اجرا میکنند. مثلا در کشورهای آمریکای لاتین که مذهب کاتولیک رواج دارد، در روز به صلیب کشیده شدن مسیح، گروهی از مردم به نشانه عزاداری خود را شلاق می‌زنند. در مکزیک گروهی با خار کاکتوس و زنجیر این کار را انجام می‌دهند. در فیلیپین گروهی دیگر واقعا خود را به صلیب می‌کشند.

در شمال اسپانیا فرقه ای کاتولیک وجود دارد به نام اپوس دئی (opus dei) که اساس عبادت آن بر تحقیر جسمانی و خودآزاری گذاشته شده است. پیروان این فرقه که در حال حاضر به ۱۰۰ هزار نفر میرسند، با این اعتقاد که آمرزش و رستگاری روح نیازمند ریاضت جسم است به طور مرتب خود را شلاق میزنند و یا زنجیرهای مخصوصی را که یک طرف آن تیز شده، به پای خود بسته و راه میروند. آنها نام این کارشان را «روبرویی شخصی با شیطان» گذاشته‌ اند.

در کشورهای مسلمان، گروهی از شیعیان در طول محرم خود را با زنجیرهای تیغ دار و یا شمشیر میزنند و ریختن خون را نشانی از همراهی با حسین و عزاداری برای او میدانند. گروه خاصی از مسلمانان صوفی در هند در مراسم اورس ( Urs Festival) به چشمان خود چاقو میگذارند و بدنشان را شکنجه میکنند.

در هند مرتاضان هندو با گرسنگی های طولانی جسم خود را تطهیر میکنند و ریاضت خود را به خدایانی همچون شیوا و ویشنو هدیه میکنند.

در تایلند نیز جشنی وجود دارد به نام جشن گیاهخواری که در آن عده ای داوطلب شده و با سوراخ کردن صورت خود با شمشیر و اشیای تیز (پیرسینگ) خود را با درد پاکسازی میکنند و گناهان جامعه را به دوش میگیرند.

با نگاهی به فرهنگهای مختلف میتوان دید که از روزه داری و گرسنگی گرفته تا خودزنی همه نوعی ریاضت جسمانی را دربردارند که هدف آن تزکیه نفس و نزدیکی به خداست. اما چطور ممکن است که کسی حاضر باشد چنین کاری با بدن خود بکند؟

روانشناسان اعتقاد دارند که "درد" اگرچه ممکن است یک تجربه جسمانی به نظر آید ولی با مفاهیم عمیق روانی همچون "مجازات و عدالت" درآمیخته است. انسانها طی هزاران سال اجتماعی زندگی کردن آموخته اند که درد تجسم کفاره و مقیاس عدالت است. درنتیجه برخی با ایجاد درد در بدن خود به این آرامش روانی میرسند که تقاص گناهانشان را پس دادند و ترازوی عدالت را دوباره به تعادل برگردانده اند.

از طرفی برخی محققان فلسفه دین، ریاضت را به نوعی مرتبط با شهادت (martyrdom) میدانند. اگرچه امروز مفهوم شهادت با حمله های انتحاری و جهاد گره خورده است، ولی آغاز آن به ابتدای مسیحیت بازمیگردد که مومنین حاضر بودند زير شكنجه کشته شوند ولی از ایمان خود به مسیح دست نکشند. این نوع درد کشیدن برای خدا مصداق ریاضت و نزدیکی به او بوده است.


@explorermindset 🌐 ذهن کاوشگر